Wednesday, February 23, 2022

RFA ဦးခင်မောင်စိုး

 “သမိုင်းရေးတဲ့လူ၊ လူရေးတဲ့သမိုင်း”

RFA ဦးးခင်မောင်စိုး


"လူတယောက်ရဲ့ တန်ဖိုးဟာ သူဖြတ်သန်းကျော်လွှားနေတဲ့ ခေတ်ကြီးက သူ့ပုခုံးပေါ်တင်ပေးလိုက်တဲ့ သမိုင်းတာဝန်ကို သူဘယ်လောက်သယ်ပိုးထမ်းဆောင်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့  တိုင်းတာရမှာပဲ။"

(ဗန်းမော်တင်အောင်)


အာဏာရှင်ဆိုတာ ဘယ်လိုလူစားမျိုးလဲ။ ကမ္ဘာတခုလုံးက အာဏာရှင်တွေကိုကြည့်။ မိမိကတော့ ဒီမိုကရေစီမပေးချင်ဘူး။ မိမိသားသမီးတွေကိုကျတော့ ဒီမိုကရေစီအပြည့်အဝရတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ နေစေချင်တယ်။ မိမိကတော့ လွတ်လပ်ခွင့်မပေးချင်ဘူး။ မိမိ မိသားစုတွေ အမျိုးတွေကျတော့ လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံတွေကို မရမက ပို့တယ်။ မိမိကတော့ တန်ဖိုးရှိတဲ့ပညာတွေကို ကိုယ့်တိုင်းပြည်က လူငယ်တွေသင်ခွင့်ရအောင် စီစဉ်မပေးဘူး။ မိမိ မြေးမြစ်တွေကိုတော့ နိုင်ငံခြားတက္ကသိုလ်တွေလွှတ်ပြီး ပညာအစစ်အမှန်တွေ သင်စေတယ်။ မိမိကတော့ ဖါးတတ်မှ လဘ်ငွေပေးမှ ကြီးပွားချမ်းသာတဲ့ စနစ်ကို ကျင့်သုံးတယ်။ မိမိသားသမီးတွေကိုကျတော့ ဘယ်သူ့မှ မဖါးပဲ ရှင်သန်ကြီးထွားခွင့်ရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ နေစေချင်တယ်။  ပြည်သူတွေကျတော့ ခေတ်မီ ဆေးဝါးကုသခွင့်တွေ မရဘူး။ သူတို့ကတော့ မတရားရထားတဲ့ ငွေတွေနဲ့ နိုင်ငံခြားမှာ ဆေးသွားကုမယ်။ သူတို့သားသမီးတွေကျတော့ နောက်ဆုံးပေါ် ဆေးဝါးကရိယာ ပြည့်စုံတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ထားတယ်။  သူတို့သားသမီးတွေက သုံးမကုန်စည်းစိမ်တွေနဲ့ နိုင်ငံတကာမှာ ပျော်ပါးနေချိန်မှာ သူတို့ကတော့ ဆင်းရဲတဲ့ မိန်းခလေးတချို့ကို ဖျားယောင်းပြီး သူတို့ကိုပြုစုခိုင်းမယ်။ အမြင်နည်းနည်းကျယ်တဲ့ ချောချောလှလှ မိန်းကလေးတချို့ကို ငွေပုံပေးပြီး အပျော်မယားထားမယ်။ ပြည်သူတွေကျတော့ ထမင်းဟင်းဝအောင်မစားရဘူး။ သူတို့ကျတော့ အကောင်းဆုံးစားသောက်ဆိုင်တွေကို လှည့်လည်စားသောက်တယ်။ နိုင်ငံခြားက အစားအစာကို သီးသန့်မှာပြီးစားမယ်။  ပြည်သူတွေက တရုတ်တို့ ထိုင်းတို့လို နိုင်ငံတွေကလာတဲ့ အပေါစားနိုင်လွန်အဝတ်အစားတွေကို ကြိုးစားပမ်းစား ဝယ်ဝတ်နေရချိန်မှာ သူတို့က အီတလီနဲ့ အမေရိက လာတဲ့ ချည်ထည်တွေ သိုးမွေးထည်တွေ ဝတ်လို့။ သာမာန်ပြည်သူတယောက်က ပြည်တွင်းဖြစ်မိတ်ကပ်၊ ပြည်တွင်းဖြစ် ဖိနပ်၊ ပြည်တွင်းဖြစ် လက်ပွေ့အိပ်တွေ ကိုင်ဆောင်သုံးစွဲနေရချိန်မှာ သူတို့ဇနီးတွေ သမီးတွေက အမေရိကမှာတောင် လူတထောင်တယောက် မသုံးနိုင်တဲ့ ဒေါ်လာထောင်ချီပေးရတဲ့ လက်ပွေ့အိပ်တွေကို မထပ်အောင်သုံးမယ်။  ပြည်သူတွေက ဂျပန်ကားအစုတ်လောက် စီးနိုင်ရင် သူဌေးလို့ ယူဆနေရချိန်မှာ သူတို့က ဂျာမဏီနဲ့ အမေရိကမှာ ထုတ်လုပ်တဲ့ ကားအသစ်တွေကိုစီးကြတယ်။ ပြည်သူတွေက ငွေတသိန်းလောက်ရဖို့ ခက်ခက်ခဲခဲ ရှာနေရချိန်မှာ သူတို့ကတော့ လိုင်စင်တခုအတွက် ဘာမှမလုပ်ပဲ ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ထောင်နဲ့ချီ ရရှိနေခဲ့တယ်။ အဲဒီတော့ အဲဒီလိုဘဝမျိုးကို ပြည်သူတွေက ပြန်မသွားချင်ကြတော့တဲ့ အချိန်ကာလတခုမှာ သူတို့က အဲဒီဘဝကို ပြန်ရဖို့ တလောကလုံးကို မျက်နှာပြောင်တိုက်ပြီး ညစ်ပတ်တဲ့နည်းမျိုးစုံနဲ့ နင်မဟုတ်ရင် နင့်အဖေ နင့်အဖိုးပဲဆိုပြီး မရမက ကြိုးစားကြတာ ဘာဆန်းလို့လဲ။  


ကျနော့်ဖေ့စ်ဘွတ်မိတ်ဆွေတွေထဲမှာ ကျနော်နဲ့ အယူအဆ မတူသူတွေအများကြီးရှိတယ်။ အဲဒါကို ကျနော်ကလည်း သဘောကျပါတယ်။ မိမိနဲ့ သဘောမတူသူတွေထံက မိမိမသိသေးတာတွေ သိနိုင်တယ်။ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။ သူ့ကိုလည်း ထောက်ပြနိုင်တယ်။ သူ့ကြောင့် ကိုယ်အကျိုးရှိနိုင်သလို ကိုယ့်ကြောင့် သူလည်း အကျိုးရှိနိုင်တယ်။ ဒါဟာ ယဉ်ကျေးမှုတရပ်ပဲပေါ့။ 


ဒါပေမယ့် ကျနော် လူတချို့ကို ဒီရက်ပိုင်းမှာ ဖေ့စ်ဘွတ်မိတ်ဆွေစာရင်းက ထုတ်လိုက်တယ်။ ဘယ်လိုမှ လက်မခံနိုင်တော့လို့ပါ။  အဲဒီလူတွေထဲမှာ တယောက်က ခင်မင်တာ အနှစ် ၂ဝ လောက်ရှိပြီ။ ကျနော်လေးစားတဲ့ သူ တယောက်ကို သူ စော်ကားနေတာ ကြာပြီ။ တကယ်တော့ သူ့ရဲ့လေ့လာမှုအားက အရက်ဝိုင်းနဲ့ ဖဲဝိုင်းလောက်ကပဲ ရခဲ့တာ။ အရေးကြီးတဲ့ အစည်းအဝေးမျိုးကို ကာရာအိုကေနဲ့ လဲခဲ့သူ။ ၈၈ မှာလှုပ်ရှားမှုတချို့ရှိခဲ့တာနဲ့ပဲ ရဲရဲတောက်တော်လှန်ရေးသမားလို့ ကြွေးကြော်လို့။  ကျနော်နှစ်များစွာ သီးခံနေတယ်။ သူ့အယူအဆနဲ့ သူပေါ့လေ ဆိုပြီး။ ဒါပေမယ့် အခု သီးမခံနိုင်တော့ဘူး။ စိုတဲ့လက်ခြောက်ပစေတော့ဟေ့။ 


နောက်တယောက်ကတော့ အနှစ် ၃ဝ လောက်က သူူငယ်ချင်း။ သူက ဘာအလုပ်မှ မလုပ်ပဲ သူ့မိသားစုဝင် စစ်တပ်အရာရှိတဦး ရရှိထားတဲ့ စည်းစိမ်ကို ထိုင်သုံးပြီးလိုလေသေးမရှိ နေနိုင်တဲ့သူ။ ကျနော်နဲ့ အတော်ခင်မင်သူပါ။ ကျနော် မြန်မာပြည်သွားရင် သူ့အတွက် အတိုအထွာလေးတွေ ပါသွားတတ်သလို သူကလည်း လက်ဆောင်တွေ တကူးတက လာပေးလေ့ရှိတယ်။ ဒေါ်လာစား သစ္စာဖေါက်တွေလို့ သူ့ဖဘမှာ ဟိုတလောက သူရေးတယ်။ ကျနော် မသိသလိုနေလိုက်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဆရာဝန်ဆိုတာ လူနာတွေကို ကုသပေးရမှာပေါ့ဆိုပြီး ကက်ကက်လန်ရေးတဲ့ သူ့စာတွေကို ဖတ်ရတဲ့အခါ ပါမောက္ခချုပ် ဒါက်တာ ဇော်ဝေစိုး ပြောတဲ့-

 “နိုင်ငံသားတယောက်ကို အချိန်မရွေး ကြက်ငှက်လို ဖမ်းဆီးပြီ ဥပဒေမဲ့တရားစွဲနိုင်တဲ့ နိုင်ငံမဖြစ်စေချင်ဘူး၊ လက်နက်ရှိသူ အနိုင်ရတဲ့နိုင်ငံမျိုးမှာ လူမဖြစ်ချင်ဘူး၊ မျိုးဆက်သစ်တွေကိုလည်း မထားခဲ့နိုင်ဘူး၊  အောက်တန်းကျနေတဲ့ မြန်မာ နိုင်ငံကို လွတ်လပ်မျှတပြီး မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် အာမခံချက်ရှိတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်စေချင်တယ်။ တို့တိုင်းပြည်တို့လူမျိုးတွေ ကောင်းမွန်တဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မရခဲ့တာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာခဲ့ပြီ။ ဒီစနစ်ဆိုးကိုပြောင်းဖို့လိုတယ်၊ အဖေလို့ အဖိုးလို့ အခေါ်ခံထိုက်သူဖြစ်အောင် တာဝန်ကျေပွန်သူဖြစ်အောင် ကြိုးစားကြမယ်၊ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံဆေးခန်းတွေမှာ လူနာတွေ အခမဲ့ ကုသခွင့်ရအောင် စီစဉ်ကြမယ်၊ CDM လုပ်ဖို့ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီ။” ဆိုတဲ့စကားတွေကို သတိရတယ်။


အဲဒီအခါ ဆရာဝန်တွေကို အပြစ်တင်တဲ့သူ့ကို ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်လို့ နားလည်နိုင်ပေမယ့်လည်း  သိပ်ပြီး စိတ်ချင်းမတိုက်ဆိုင်ရင် မပေါင်းတာက ကောင်းပါတယ်လို့ ကျနော် ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။  ဘဝချင်းတွေ ခြားလွန်းသွားခဲ့ပြီ။ 


ကျနော်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ၁၉၉၃ မှာရောက်တယ်။ အမေရိကရောက်မြန်မာတွေ အသဲအသန် နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်တောင်းတဲ့ကာလပါ။ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုရှိခဲ့သူတွေအပြင် ပြည်တွင်းမှာ ဘာလှုပ်ရှားမှုမှာမှ မပါခဲ့ပဲ အမေရိကကို နည်းမျိုးစုံနဲ့ရောက်လာခဲ့ကြတဲ့ ပလာတာ၊ စမူဆာရောင်းတဲ့သူတွေရော ပေါက်စီ၊ အခေါက်ကင် ရောင်းတဲ့သူတွေရော၊ ဗိုလ်ချုပ်တွေရဲ့ သားသမီးတွေရော၊  ဗိုလ်ချုပ်တွေနဲ့ ပေါင်းပြီး ရာထူးကြီးကြီးရခဲ့သူတွေရဲ့ သားသမီးတွေရော မြန်မာပြည်ပြန်ရင် စစ်တပ်က ဖမ်းဆီး သတ်ဖြတ်တာခံရနိုင်ပါတယ်၊ မုဒိမ်းကျင့် ခံရနိုင်ပါတယ်လို့ ထွက်ဆိုရေးသားပြီး ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ကြတာတွေ အမြဲလိုလိုကြားရတယ်။ လူငယ်တယောက်ရဲ့ မိဘတွေ မြန်မာပြည်ကလာလည်တယ်။ ဒေါ်လာရာတန်အုပ်လိုက်ကိုင်သုံးတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးက အရာရှိတဲ့။ တရုတ်တယောက် နိုင်ငံသားလုပ်ပေးရင် ဘယ်လောက်ဆိုလား။ ဒီတိုင်းပြည်မှာ လူတွေကို ဇတ်ညွန်းရေးပေး၊ ဆန္ဒပြပွဲတခုခုသွား ဓါတ်ပုံရိုက်ပြီး လျှောက်လွှာနဲ့ ပူးတွဲတင်စသဖြင့် လုပ်စားသူတွေလည်း အများအပြား။ အခုလည်း ဒီဇတ်လမ်းပမာတွေ ရှိနေဆဲ။ မကြာခင်တောင် အာဏာသိမ်းမှုကို အကြောင်းပြပြီး  ပိုမိုခေတ်စားလာနိုင်ပါသေးတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က ဘဝသစ်ထူထောင်ချင်လို့ ရောက်လာသူတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် မြန်မာတွေ များများရောက်လာတာ ကျနော်အင်မတန်ဝမ်းသာပါတယ်။ ရေရှည်နေထိုင်ဖို့အတွက် နည်းမျိုးစုံနဲ့ ကြိုးစားကြတာလည်း ကျနော်က အားပေးပါတယ်။ ကူညီနိုင်တာရှိရင်လည်း ကူညီလိုက်တာပါပဲ။ မြန်မာတွေ များလေ ကောင်းလေပေါ့။ နောက်ဆုံး မြန်မာလို ဆဲရတာ နားလည်တဲ့သူပိုများလာရင် အရသာပိုရှိတာပဲ။ နောက်ပြီး ဘယ်ပြည်နယ်က လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံးပဲသွားသွား ခိုလှုံခွင့်လာလျှောက်တဲ့ အဖြူ အမဲ အဝါ အညို မွတ်စလင် ခရစ်ယန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟိန္ဒူ၊ ဘာသာမဲ့ ကျားမပေါင်းစုံကို ရှေ့နေတွေနဲ့ တွေ့နေရတာပါပဲ။  ကျနော်လည်း ဒီလိုပဲလာရောက်အခြေချခဲ့သူပဲဟာ။  


ဒါပေမယ့် အဲဒီခိုလှုံခွင့်တောင်းတဲ့ မြန်မာပြည်ကလာသူတချို့ဟာ လူဝင်မှုက စစ်ဆေးမေးမြန်းတဲ့အခါ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ ကျနော်ကျမတို့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်လို့ပြောကြတယ်။ ကွယ်ရာမှာ အဲဒီမိန်းမ၊ စုကြည်လို့ ပြောကြတယ်။ ဒီကောင်မ နေရာရလို့ ဘယ်ဖြစ်မလဲလို့ ပြောကြတယ်။  စစ်ဆေးသူတွေကို စစ်တပ်က ဘယ်လို မုဒိမ်းကျင့်တယ် သတ်ဖြတ်တယ်လို့ပြောကြမယ်။ နောက်ကွယ်မှာတော့ စစ်တပ်က တိုင်းပြည်ကို ဘယ်လိုကယ်တင်ခဲ့တဲ့အကြောင်း။ သူတို့အိမ်မှာ အိမ်ဖေါ်ဘယ်လောက်များတဲ့အကြောင်း။ 


အမေရိကမှာ လူတွေဘယ်လိုနေကြသလဲ။ နည်းနည်းပြောပြမယ်။ မပြောချင်လို့မဟုတ်ဘူး။ စာရှည်မှာစိုးလို့။ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ဓါတ်ဆီဆိုင်ဝန်ထမ်း ဒါမှမဟုတ် တခြားကျဘမ်း အလုပ်သမားတယောက် တနာရီကို ၁၂ ဒေါ်လာနဲ့ ၁၅ ဒေါ်လာအကြားရတယ်။  စာရေးစာချီလို ကျွမ်းကျင်မှုအနည်းငယ်နဲ့အလုပ်တွေ၊ အလုပ်သမားကြီးကြပ်သူတွေဆိုရင်တော့ တနာရီကို ၁၅ နဲ့ ၃ဝ လောက်အကြားရတယ်။ တက္ကစီမောင်းသူတွေ တလ ၃ ထောင်လောက်ရတယ်။ တခြား သူနာပြုတို့၊ မန်နေဂျာတို့ ကျနော်တို့လို ပညာတခုခုနဲ့ အသက်မွေးသူတွေတွေအပါအဝင် နှစ်စဉ်လုပ်ခနဲ့ ခန့်အပ်တဲ့ အလုပ်တွေမှာ တနှစ်ကိုလစာငွေ ငါးသောင်းလောက်ကနေ ၁ သိန်းခွဲကျော်လောက်အထိ ယေဘူယျအားဖြင့် ရကြတယ်။ ဆရာဝန်၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ရှေ့နေ၊ ညွန်ကြားရေးမှူး၊ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဆိုသူတွေကတော့ သိန်းနဲ့သန်းနဲ့ချီ ရကြတယ်။ (သမ္မတ ဘိုင်ဒင် ကတော့ တနှစ် ၄ သိန်းပဲရပါတယ်။) အလုပ်သမားတွေမှာ လစာအပြင် တခြားအခွင့်အရေးတွေ ရှိပါသေးတယ်။ ဥပမာ 401K တို့ 301B တို့လို Retirement Plan (အငြိမ်းစားယူတဲ့အခါသုံးဖို့ စုဆောင်းငွေအစီအစဉ်၊ အလုပ်သမားရဲ့ လခတချို့ကို အလုပ်ရှင်က ထပ်ဖြည့်ငွေနဲ့ ပေါင်းပြီး ပုံမှန်စုသွားတဲ့ငွေကြေးအစီအစဉ်) ရှိတယ်။ အသက်အာမခံ နဲ့ ကျန်းမာရေးအာမခံတွေရတယ်။  လူမှုဖူလုံရေးရှိတယ်။ အစိုးရဝန်ထမ်းတွေဆိုရင် အငြိမ်းစားစုငွေအစီအစဉ်အပြင် အငြိမ်းစားလစာ(ပင်စင်) ရတယ်။  ဒါ့အပြင် တချို့ဌာနတွေမှာ မီးရထားခ ကားခစတဲ့ လစဉ်ထောက်ပံ့ကြေးတွေ ရသေးတယ်။  နိုင်ငံခြားသွားရတဲ့အခါ နေ့စဉ်သုံးငွေတို့ အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးအာမခံအစီအစဉ် (လိုအပ်ရင် ကိုယ့်ဝန်ထမ်းရဲ့ အသက်ဘေးအတွက် ကမ္ဘာတခုလုံး ဘယ်နေရာမှာရောက်နေပါစေ။ လေယာဉ်ပျံတွေ ရဟတ်ယာဉ်တွေနဲ့ ကယ်ထုတ်တဲ့အစီအစဉ်) ဆိုတာမျိုးတွေ ရှိသေးတယ်။ တချို့ကော်ပိုရေးရှင်းတွေမှာ အိမ်တွေ ကားတွေ စသဖြင့် တခြားအခွင့်အရေး မျိုးစုံရပါသေးတယ်။ ဒါက အမေရိကမှာရတဲ့ အခွင့်အရေးတချို့မျှသာပါ။ 


အဲဒီတော့ အလွယ်ပြောရင် အနည်းဆုံး တနာရီ ၁၂ ကျပ်ရတယ်ဆိုပါတော့။ တနေ့ ၈ နာရီနဲ့ တပတ်ကို ၅ ရက်ပဲလုပ်မယ်။ တလကို (၁၂ x ၈ x ၂၂) ဒေါ်လာ ၂၁ဝဝ ကျော်ရမယ်။ ဒီတိုင်းပြည်မှာ လူတိုင်းအလုပ်လုပ်တယ်။ ကလေးမွေးကာစ အမျိုးသမီးကလွဲလို့။ သားသမီးတွေလည်း အထက်တန်းကျောင်းတက်ရင်းနဲ့ အချိန်ပိုင်းလုပ်ကြတယ်။ အဲဒီတော့ အိမ်ထောင်စုတခုမှာ လူ ၂ ယောက် အလုပ်လုပ်ရင် ဝင်ငွေ ၄ဝဝဝ ရှိတယ်ထား။ အိမ်လခ ယေဘူယျ ၁ဝဝဝ နဲ့ ၂ဝဝဝ အကြား။ စားစရိတ်က ကိုယ့်ဖာသာချက်စားရင် လူတယောက်တလကို ၅ဝ နဲ့ ၁ဝဝ အကြားကုန်မယ်။ ကျန်းမာရေးအာမခံဝယ်ပြီး အဝတ်အစားတွေ ကောင်းကောင်းဝတ်၊ ကားကောင်းကောင်းစီးနိုင်ဖို့ လုံလောက်တယ်။ ပိုလွယ်အောင် ပြောရရင် တကိုယ်တည်းသမား သာမန်အလုပ်သမားဆိုပါတော့။ တလဝင်ငွေ ၂ဝဝဝ ပဲထား။  ကျနော်နေတဲ့မြို့နယ်မှာ အိမ်ခန်းခက သူများအိမ်မှာသွားနေရင် ၅ဝဝ ကနေ ၈ဝဝ လောက်ပဲကုန်မယ်။ (သီးခြားတိုက်ခန်းတခုဆိုရင်တော့ ၁၅ဝဝ လောက်ကုန်နိုင်ပါတယ်။) စားစရိတ်ကို ၂ဝဝ ထားလိုက်။  ကိုယ့်ဖာသာချက်စားမယ်။ တပတ်တခါလောက် ဝယ်စားမယ်ဆိုရင်ပေါ့။ (တကယ်တော့ မိသားစု ၄ ယောက်လောက်ဆိုရင် တလကို တယောက် ဒေါ်လာ ၅ဝ လောက်နဲ့စားလို့ရပါတယ်။)  နည်းနည်းပါးပါးသောက်တတ်လား။ အရက်ဖိုး ၁ဝဝ သုံးချင်သုံးပေါ့။  ဘီယာတလုံး ၁ ဒေါ်လာ၊ ဝိုင်တလုံး ( ၄ ဒေါ်လာနဲ့ ရနိုင်တယ်။ အတော်အသင့်ဆိုရင် ၇ ဒေါ်လာကနေ ဒေါ်လာ ၅ဝ လောက်ထက်မပိုပါ)။ ဂျော်နီလမ်းလျှောက် ဘလက်လေဘယ် ပုလင်းကြီး (၁.၇၅ လီတာ) ၅၅ ဒေါ်လာ။ အဲဒီတော့ တယောက်တည်း သမားတဦးအနေနဲ့ အိမ်လခနဲ့ စားစရိတ်အပြင်ကျန်းမာရေးအာမခံပါပေါင်းဦး တလကို ၅ဝဝ လောက်အပိုရှိသေးတယ်။ ဒါက အနည်းဆုံးပြောတာပါ။ လူအများအပြားဟာ တလ ဒေါ်လာ ၁ဝဝဝ လောက်အပိုသုံးနိုင်ပါတယ်။ ဘာလုပ်ချင်လဲ ၅ နှစ်ပေးအရစ်ကျနဲ့ ကားဝယ်စီးလေ။ ကိုရိုလာ တလ ၃ဝဝ၊ Camry ၅ဝဝ လောက်ပေးရမယ်။ BMW လား ၃ စီးရီးဆိုရင် တလ ၇ဝဝ မကျော်ပါဘူူး။ အမေရိကန်ကားတွေလား Ford Explorer ကိုတလ ၄ဝဝ ပေးရင်ရပါတယ်။ ကားအားလုံး အသစ်ချပ်ချွတ်။ 


ကျန်းမာရေးဆိုလို့ ပြောပါရစေ။ ကျန်းမာရေးအာမခံတလကို ဒေါ်လာ ၃ဝဝ လောက်ပေးရတယ်ထား။  ဆးခန်းပြရင် အိပ်က ၂ဝ လောက်စိုက်ရတယ်။  ဆေးရုံတက်ရရင်တော့ ကိုယ်က ၁၅ဝ လောက်စိုက်။   ကျန်တာအကုန်ဆေးရုံက စိုက်တာပဲ။ တချို့ခွဲစိတ်ကုသရတဲ့ လူနာတွေဆို ကုန်ကျစရိတ် သိန်းနဲ့ချီကုန်တာပဲ။ ဒါပေမယ့်လူနာကပေးစရာမလို။ အာမခံက ပေးတယ်လေ။ အာမခံလုံးဝ မရှိဘူးလား။ လူမှုဖူလုံရေးတို့၊ တလ ၅ဝ လောက်ပေးရတဲ့ အကြွေးစနစ်တို့ရှိပါသေးတယ်။ မြန်မာပြည်မှာလို ဆေးရုံဆေးခန်းမသွားနိ်ုင်လို့ သေရတဲ့လူနာ မရှိပါဘူး။ လမ်းဘေးမှာလူတယောက်လဲနေရင် မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဆေးရုံကားနဲ့ လာခေါ်သွားတာပဲ။ ကျနော့်မိသားစုတွေ တခါမက အရေးပေါ်ဗိုက်နာဗိုက်အောင့် မူးဝေတာမျိုးတွေဖြစ်ဖူးပါတယ်။ ဖုန်းကနေ ၉၁၁ ကိုဆက်လိုက်တယ်။ ၁ဝ မိနစ်အတွင်း လူနာတင်ကားနဲ့ သူနာပြုတွေရောက်လာတာပဲ။ ရဲကားနဲ့ မီးသတ်ကားတွေတောင် အဆစ်ပါလာသေးတယ်။ (၉၁၁ နံပါတ်က ရဲ၊ မီးသတ် နဲ့ ဆေးရုံတွဲထားတာ။)  အဲဒီလို အရေးပေါ်အခြေအနေမျိုးမှာ ကျန်းမာရေးအာမခံဝယ်ထားရဲ့လားလို့ ဘယ်သူကမှ မမေးပါဘူး။ အဲဒါတွေ နောက်မှရှင်း လိုအပ်သလို လမ်းမှာပြုစုရင်း ဆေးရုံချက်ခြင်းပို့။ အဝေးပြေးလမ်းမတွေမှာ ယဉ်တိုက်မှုဖြစ်တယ်၊ ဒါမှမဟုတ်ကားနဲ့အလွယ်တကူလူနာကိုသယ်ဖို့ မလွယ်ဖူးဆိုပါတော့။ ရဟတ်ယဉ်နဲ့ သွားသယ်တာပဲ။ ကျနော် အရင်ကနေတဲ့ရပ်ကွက်က ဆေးရုံနဲ့နီးတယ်။ ဆေးရုံခေါင်မိုးပေါ်ကို မကြာခဏ လူနာသယ်လာတဲ့ ရဟတ်ယာဉ်ဆင်းတာမြင်ရလေ့ရှိတယ်။ အဲဒီလူနာဟာ သူတောင်းစား အိမ်မဲ့ယာမဲ့ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ သေဖို့များတဲ့ လူနာတွေ ဒီတိုင်းပြည်မှာမသေတော့ပါဘူး။ သွေးကျောကျဉ်းလို့ ကုသပေးတာမျိုးဟာ ရိုးနေပါပြီ။  အသဲ ကျောက်ကပ် အစားထိုးတာမျိုးတွေလည်း ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ရရှိနေတာပါ။ ဒါတွေကို ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးလို ပုဂ္ဂိုလ်တွေက ကောင်းကောင်းသိလို့ ပြောတာပေါ့ဗျာ။  တကယ်တော့ သူ့လိုလူမျိုးကို ကျန်းမာရေးကဏ္ဍတခုလုံး ထိုးအပ်လိုက်ရမှာ။ 


အဲဒီတော့ ဗိုလ်ချုပ်တွေရဲ့သား သမီးတွေက အမေရိကမှာလာပြီး ပညာသင်ကြတယ်။ ဒေါ်လာသန်းနဲ့ချီတဲ့ အိမ်တွေလက်ငင်းပေးဝယ်ကြတယ်၊ ကားအကောင်းစားတွေ စီးကြတယ်၊ အလုပ်မလုပ်ပဲ ဂေါက်သီးရိုက်နေကြတယ်။ ဒီအချိန်မှာ ပြည်တွင်းမှာလူတွေက အလုပ်အကိုင်မရှိ၊ စားစရာမဖူလုံ၊ နေစရာအိမ်မရှိ၊ ဘတ်စကားတိုးစီးနေကြ၊ နေမကောင်းလု့ိ မကုနိုင်ရင်သေကြ၊ ကုသနိုင်လည်း ဆေးဝါးကရိယာ မပြည့်စုံလို့ သေကြ၊ မိန်းကလေး အများအပြားက ငွေထုတ်ပိုက်နေတွေကို ဖျော်ဖြေနေရ။ လစာနဲ့ပိုင်ဆိုင်မှု ဘယ်လိုမှ ဆက်စပ်လို့မရတဲ့ လူတွေက သားစဉ်မျိုးဆက်စားမကုန်တဲ့ စည်းစိမ်တွေနဲ့ ဇိမ်ခံနေချိန်မှာ ပြည်သူအများစုက အနာဂတ်မဲ့။ လူငယ်တွေက အခုမှ ခေတ်မီပညာရေးနဲ့ မိတ်ဆက်ယုံရှိသေး။ သူတို့မှာ အနာဂတ်ကို ခတ်မှိန်မှိန်မြင်ရယုံရှိသေး။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြန်ပြီတဲ့။ 


ကဲ ဒါဆို ဘယ်သူကမှားသလဲ။ စဉ်းစားနေတုန်းပဲလား။ ဒါဆိုလည်း ဆက်စဉ်းစားပေါ့။ အဖြေရတဲ့ အထိ။ စဉ်းစားတဲ့သူဟာ မစဉ်းစားတဲ့သူထက်တော့ သာမှာပါပဲ။  ကျနော်ကတော့ ကျနော်တို့ခေတ်မှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အခုလည်း လူငယ်အတော်များများ နှစ်သက်နေတဲ့၊ ကျနော်တို့ထောင်ကျဖက် ကိုဗဟိန်းအောင်ရဲ့ဖခင် ဆရာ ဗန်းမော်တင်အောင်ပြောခဲ့တဲ့ စကားကို သိပ်ပြီးသဘောကျပါတယ်။ ဆရာ ဦးဝင်းတင်လည်း ဒီစကားကို သဘောကျလို့ သူ့ကိုယ်ရေးအတ္တုပ္ပတ္တိကို ခေတ်ဝန်ကိုထမ်း ခေတ်လမ်းကိုလျှောက်လို့ အမည်ပေးခဲ့တယ်။


“လူတယောက်ရဲ့ တန်ဖိုးဟာ သူဖြတ်သန်းကျော်လွှားနေတဲ့ ခေတ်ကြီးက သူ့ပုခုံးပေါ်တင်ပေးလိုက်တဲ့ သမိုင်းတာဝန်ကို သူဘယ်လောက်သယ်ပိုးထမ်းဆောင်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့  တိုင်းတာရမှာပဲ။” 


ကဲ ကိုယ့်သမိုင်း ကိုယ်ရေးကြပေတော့။ ။


(ဒီဆောင်းပါးဟာ ကျနော့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အမြင်ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ ဌာနရဲ့ မူဝါဒ မဟုတ်ပါ။)


“သမိုင်းရေးတဲ့လူ၊ လူရေးတဲ့သမိုင်း”


လူတယောက်ရဲ့ တန်ဖိုးဟာ သူဖြတ်သန်းကျော်လွှားနေတဲ့ ခေတ်ကြီးက သူ့ပုခုံးပေါ်တင်ပေးလိုက်တဲ့ သမိုင်းတာဝန်ကို သူဘယ်လောက်သယ်ပိုးထမ်းဆောင်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့  တိုင်းတာရမှာပဲ။ 


(ဗန်းမော်တင်အောင်)


အာဏာရှင်ဆိုတာ ဘယ်လိုလူစားမျိုးလဲ။ ကမ္ဘာတခုလုံးက အာဏာရှင်တွေကိုကြည့်။ မ်ိမိကတော့ ဒီမိုကရေစီမပေးချင်ဘူး။ မိမိသားသမီးတွေကိုကျတော့ ဒီမိုကရေစီအပြည့်အဝရတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ နေစေချင်တယ်။ မိမိကတော့ လွတ်လပ်ခွင့်မပေးချင်ဘူး။ မိမိ မိသားစုတွေ အမျိုးတွေကျတော့ လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံတွေကို မရမက ပို့တယ်။ မိမိကတော့ တန်ဖိုးရှိတဲ့ပညာတွေကို ကိုယ့်တိုင်းပြည်က လူငယ်တွေသင်ခွင့်ရအောင် စီစဉ်မပေးဘူး။ မိမိ မြေးမြစ်တွေကိုတော့ နိ်ုင်ငံခြားတက္ကသိုလ်တွေလွှတ်ပြီး ပညာအစစ်အမှန်တွေ သင်စေတယ်။ မိမိကတော့ ဖါးတတ်မှ လဘ်ငွေပေးမှ ကြီးပွားချမ်းသာတဲ့ စနစ်ကို ကျင့်သုံးတယ်။ မိမိသားသမီးတွေကိုကျတော့ ဘယ်သူ့မှ မဖါးပဲ ရှင်သန်ကြီးထွားခွင့်ရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ နေစေချင်တယ်။  ပြည်သူတွေကျတော့ ခေတ်မီ ဆေးဝါးကုသခွင့်တွေ မရဘူး။ သူတို့ကတော့ မတရားရထားတဲ့ ငွေတွေနဲ့ နိုင်ငံခြားမှာ ဆေးသွားကုမယ်။ သူတို့သားသမီးတွေကျတော့ နောက်ဆုံးပေါ် ဆေးဝါးကရိယာ ပြည့်စုံတဲ့ နိ်ုင်ငံတွေမှာ ထားတယ်။  သူတို့သားသမီးတွေက သုံးမကုန်စည်းစိမ်တွေနဲ့ နိ်ုင်ငံတကာမှာ ပျော်ပါးနေချိန်မှာ သူတို့ကတော့ ဆင်းရဲတဲ့ မိန်းခလေးတချို့ကို ဖျားယောင်းပြီး သူတို့ကိုပြုစုခိုင်းမယ်။ အမြင်နည်းနည်းကျယ်တဲ့ ချောချောလှလှ မိန်းကလေးတချို့ကို ငွေပုံပေးပြီး အပျော်မယားထားမယ်။ ပြည်သူတွေကျတော့ ထမင်းဟင်းဝအောင်မစားရဘူး။ သူတို့ကျတော့ အကောင်းဆုံးစားသောက်ဆိုင်တွေကို လှည့်လည်စားသောက်တယ်။ နိုင်ငံခြားက အစားအစာကို သီးသန့်မှာပြီးစားမယ်။  ပြည်သူတွေက တရုတ်တို့ ထိုင်းတို့လို နိ်ုင်ငံတွေကလာတဲ့ အပေါစားနိုင်လွန်အဝတ်အစားတွေကို ကြိုးစားပမ်းစား ဝယ်ဝတ်နေရချိန်မှာ သူတို့က အီတလီနဲ့ အမေရိက လာတဲ့ ချည်ထည်တွေ သိုးမွေးထည်တွေ ဝတ်လို့။ သာမာန်ပြည်သူတယောက်က ပြည်တွင်းဖြစ်မိတ်ကပ်၊ ပြည်တွင်းဖြစ် ဖိနပ်၊ ပြည်တွင်းဖြစ် လက်ပွေ့အိပ်တွေ ကိုင်ဆောင်သုံးစွဲနေရချိန်မှာ သူတို့ဇနီးတွေ သမီးတွေက အမေရိကမှာတောင် လူတထောင်တယောက် မသုံးနိုင်တဲ့ ဒေါ်လာထောင်ချီပေးရတဲ့ လက်ပွေ့အိပ်တွေကို မထပ်အောင်သုံးမယ်။  ပြည်သူတွေက ဂျပန်ကားအစုတ်လောက် စီးနိုင်ရင် သူဌေးလို့ ယူဆနေရချိန်မှာ သူတို့က ဂျာမဏီနဲ့ အမေရိကမှာ ထုတ်လုပ်တဲ့ ကားအသစ်တွေကိုစီးကြတယ်။ ပြည်သူတွေက ငွေတသိန်းလောက်ရဖို့ ခက်ခက်ခဲခဲ ရှာနေရချိန်မှာ သူတို့ကတော့ လိုင်စင်တခုအတွက် ဘာမှမလုပ်ပဲ ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ထောင်နဲ့ချီ ရရှိနေခဲ့တယ်။ အဲဒီတော့ အဲဒီလိုဘဝမျိုးကို ပြည်သူတွေက ပြန်မသွားချင်ကြတော့တဲ့ အချိန်ကာလတခုမှာ သူတို့က အဲဒီဘဝကို ပြန်ရဖို့ တလောကလုံးကို မျက်နှာပြောင်တိုက်ပြီး ညစ်ပတ်တဲ့နည်းမျိုးစုံနဲ့ နင်မဟုတ်ရင် နင့်အဖေ နင့်အဖိုးပဲဆိုပြီး မရမက ကြိုးစားကြတာ ဘာဆန်းလို့လဲ။  


ကျနော့်ဖေ့စ်ဘွတ်မိတ်ဆွေတွေထဲမှာ ကျနော်နဲ့ အယူအဆ မတူသူတွေအများကြီးရှိတယ်။ အဲဒါကို ကျနော်ကလည်း သဘောကျပါတယ်။ မိမိနဲ့ သဘောမတူသူတွေထံက မိမိမသိသေးတာတွေ သိနိုင်တယ်။ ဆင်ခြင်နိုင်တယ်။ သူ့ကိုလည်း ထောက်ပြနိုင်တယ်။ သူ့ကြောင့် ကိုယ်အကျိုးရှိနိုင်သလို ကိုယ့်ကြောင့် သူလည်း အကျိုးရှိနိုင်တယ်။ ဒါဟာ ယဉ်ကျေးမှုတရပ်ပဲပေါ့။ 


ဒါပေမယ့် ကျနော် လူတချို့ကို ဒီရက်ပိုင်းမှာ ဖေ့စ်ဘွတ်မိတ်ဆွေစာရင်းက ထုတ်လိုက်တယ်။ ဘယ်လိုမှ လက်မခံနိုင်တော့လို့ပါ။  အဲဒီလူတွေထဲမှာ တယောက်က ခင်မင်တာ အနှစ် ၂ဝ လောက်ရှိပြီ။ ကျနော်လေးစားတဲ့ သူ တယောက်ကို သူ စော်ကားနေတာ ကြာပြီ။ တကယ်တော့ သူ့ရဲ့လေ့လာမှုအားက အရက်ဝိုင်းနဲ့ ဖဲဝိုင်းလောက်ကပဲ ရခဲ့တာ။ အရေးကြီးတဲ့ အစည်းအဝေးမျိုးကို ကာရာအိုကေနဲ့ လဲခဲ့သူ။ ၈၈ မှာလှုပ်ရှားမှုတချို့ရှိခဲ့တာနဲ့ပဲ ရဲရဲတောက်တော်လှန်ရေးသမားလို့ ကြွေးကြော်လို့။  ကျနော်နှစ်များစွာ သီးခံနေတယ်။ သူ့အယူအဆနဲ့ သူပေါ့လေ ဆိုပြီး။ ဒါပေမယ့် အခု သီးမခံနိုင်တော့ဘူး။ စိုတဲ့လက်ခြောက်ပစေတော့ဟေ့။ 


နောက်တယောက်ကတော့ အနှစ် ၃ဝ လောက်က သူငယ်ချင်း။ သူက ဘာအလုပ်မှ မလုပ်ပဲ သူ့မိသားစုဝင် စစ်တပ်အရာရှိတဦး ရရှိထားတဲ့ စည်းစိမ်ကို ထိုင်သုံးပြီးလိုလေသေးမရှိ နေနိုင်တဲ့သူ။ ကျနော်နဲ့ အတော်ခင်မင်သူပါ။ ကျနော် မြန်မာပြည်သွားရင် သူ့အတွက် အတိုအထွာလေးတွေ ပါသွားတတ်သလို သူကလည်း လက်ဆောင်တွေ တကူးတက လာပေးလေ့ရှိတယ်။ ဒေါ်လာစား သစ္စာဖေါက်တွေလို့ သူ့ဖဘမှာ ဟိုတလောက သူရေးတယ်။ ကျနော် မသိသလိုနေလိုက်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဆရာဝန်ဆိုတာ လူနာတွေကို ကုသပေးရမှာပေါ့ဆိုပြီး ကက်ကက်လန်ရေးတဲ့ သူ့စာတွေကို ဖတ်ရတဲ့အခါ ပါမောက္ခချုပ် ဒါက်တာ ဇော်ဝေစိုး ပြောတဲ့-


 “နိုင်ငံသားတယောက်ကို အချိန်မရွေး ကြက်ငှက်လို ဖမ်းဆီးပြီ ဥပဒေမဲ့တရားစွဲနိုင်တဲ့ နိုင်ငံမဖြစ်စေချင်ဘူး၊ လက်နက်ရှိသူ အနိုင်ရတဲ့နိုင်ငံမျိုးမှာ လူမဖြစ်ချင်ဘူး၊ မျိုးဆက်သစ်တွေကိုလည်း မထားခဲ့နိုင်ဘူး၊  အောက်တန်းကျနေတဲ့ မြန်မာ နိုင်ငံကို လွတ်လပ်မျှတပြီး မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် အာမခံချက်ရှိတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်စေချင်တယ်။ တို့တိုင်းပြည်တို့လူမျိုးတွေ ကောင်းမွန်တဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မရခဲ့တာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာခဲ့ပြီ။ ဒီစနစ်ဆိုးကိုပြောင်းဖို့လိုတယ်၊ အဖေလို့ အဖိုးလို့ အခေါ်ခံထိုက်သူဖြစ်အောင် တာဝန်ကျေပွန်သူဖြစ်အောင် ကြိုးစားကြမယ်၊ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံဆေးခန်းတွေမှာ လူနာတွေ အခမဲ့ ကုသခွင့်ရအောင် စီစဉ်ကြမယ်၊ CDM လုပ်ဖို့ဆုံးဖြတ်လိ်ုက်ပြီ။” ဆိုတဲ့စကားတွေကို သတိရတယ်။


အဲဒီအခါ ဆရာဝန်တွေကို အပြစ်တင်တဲ့သူ့ကို ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်လို့ နားလည်နိုင်ပေမယ့်လည်း  သိပ်ပြီး စိတ်ချင်းမတိုက်ဆိုင်ရင် မပေါင်းတာက ကောင်းပါတယ်လို့ ကျနော် ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။  ဘဝချင်းတွေ ခြားလွန်းသွားခဲ့ပြီ။ 


ကျနော်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ၁၉၉၃ မှာရောက်တယ်။ အမေရိကရောက်မြန်မာတွေ အသဲအသန် နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်တောင်းတဲ့ကာလပါ။ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုရှိခဲ့သူတွေအပြင် ပြည်တွင်းမှာ ဘာလှုပ်ရှားမှုမှာမှ မပါခဲ့ပဲ အမေရိကကို နည်းမျိုးစုံနဲ့ရောက်လာခဲ့ကြတဲ့ ပလာတာ၊ စမူဆာရောင်းတဲ့သူတွေရော ပေါက်စီ၊ အခေါက်ကင် ရောင်းတဲ့သူတွေရော၊ ဗိုလ်ချုပ်တွေရဲ့ သားသမီးတွေရော၊  ဗိုလ်ချုပ်တွေနဲ့ ပေါင်းပြီး ရာထူးကြီးကြီးရခဲ့သူတွေရဲ့ သားသမီးတွေရော မြန်မာပြည်ပြန်ရင် စစ်တပ်က ဖမ်းဆီး သတ်ဖြတ်တာခံရနိုင်ပါတယ်၊ မုဒိမ်းကျင့် ခံရနိုင်ပါတယ်လို့ ထွက်ဆိုရေးသားပြီး ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ကြတာတွေ အမြဲလိုလိုကြားရတယ်။ လူငယ်တယောက်ရဲ့ မိဘတွေ မြန်မာပြည်ကလာလည်တယ်။ ဒေါ်လာရာတန်အုပ်လိုက်ကိုင်သုံးတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးက အရာရှိတဲ့။ တရုတ်တယောက် နိုင်ငံသားလုပ်ပေးရင် ဘယ်လောက်ဆိုလား။ ဒီတိုင်းပြည်မှာ လူတွေကို ဇတ်ညွန်းရေးပေး၊ ဆန္ဒပြပွဲတခုခုသွား ဓါတ်ပုံရိုက်ပြီး လျှောက်လွှာနဲ့ ပူးတွဲတင်စသဖြင့် လုပ်စားသူတွေလည်း အများအပြား။ အခုလည်း ဒီဇတ်လမ်းပမာတွေ ရှိနေဆဲ။ မကြာခင်တောင် အာဏာသိမ်းမှုကို အကြောင်းပြပြီး  ပိုမိုခေတ်စားလာနိုင်ပါသေးတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က ဘဝသစ်ထူထောင်ချင်လို့ ရောက်လာသူတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် မြန်မာတွေ များများရောက်လာတာ ကျနော်အင်မတန်ဝမ်းသာပါတယ်။ ရေရှည်နေထိုင်ဖို့အတွက် နည်းမျိုးစုံနဲ့ ကြိုးစားကြတာလည်း ကျနော်က အားပေးပါတယ်။ ကူညီနိ်ုင်တာရှိရင်လည်း ကူညီလိုက်တာပါပဲ။ မြန်မာတွေ များလေ ကောင်းလေပေါ့။ နောက်ဆုံး မြန်မာလို ဆဲရတာ နားလည်တဲ့သူပိုများလာရင် အရသာပိုရှိတာပဲ။ နောက်ပြီး ဘယ်ပြည်နယ်က လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံးပဲသွားသွား ခိုလှုံခွင့်လာလျှောက်တဲ့ အဖြူ အမဲ အဝါ အညို မွတ်စလင် ခရစ်ယန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟိန္ဒူ၊ ဘာသာမဲ့ ကျားမပေါင်းစုံကို ရှေ့နေတွေနဲ့ တွေ့နေရတာပါပဲ။  ကျနော်လည်း ဒီလိုပဲလာရောက်အခြေချခဲ့သူပဲဟာ။  


ဒါပေမယ့် အဲဒီခိုလှုံခွင့်တောင်းတဲ့ မြန်မာပြည်ကလာသူတချို့ဟာ လူဝင်မှုက စစ်ဆေးမေးမြန်းတဲ့အခါ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ ကျနော်ကျမတို့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်လို့ပြောကြတယ်။ ကွယ်ရာမှာ အဲဒီမိန်းမ၊ စုကြည်လို့ ပြောကြတယ်။ ဒီကောင်မ နေရာရလို့ ဘယ်ဖြစ်မလဲလို့ ပြောကြတယ်။  စစ်ဆေးသူတွေကို စစ်တပ်က ဘယ်လို မုဒိမ်းကျင့်တယ် သတ်ဖြတ်တယ်လို့ပြောကြမယ်။ နောက်ကွယ်မှာတော့ စစ်တပ်က တိုင်းပြည်ကို ဘယ်လိုကယ်တင်ခဲ့တဲ့အကြောင်း။ သူတို့အိမ်မှာ အိမ်ဖေါ်ဘယ်လောက်များတဲ့အကြောင်း။ 


အမေရိကမှာ လူတွေဘယ်လိုနေကြသလဲ။ နည်းနည်းပြောပြမယ်။ မပြောချင်လို့မဟုတ်ဘူး။ စာရှည်မှာစိုးလို့။ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ဓါတ်ဆီဆိုင်ဝန်ထမ်း ဒါမှမဟုတ် တခြားကျဘမ်း အလုပ်သမားတယောက် တနာရီကို ၁၂ ဒေါ်လာနဲ့ ၁၅ ဒေါ်လာအကြားရတယ်။  စာရေးစာချီလို ကျွမ်းကျင်မှုအနည်းငယ်နဲ့အလုပ်တွေ၊ အလုပ်သမားကြီးကြပ်သူတွေဆိုရင်တော့ တနာရီကို ၁၅ နဲ့ ၃ဝ လောက်အကြားရတယ်။ တက္ကစီမောင်းသူတွေ တလ ၃ ထောင်လောက်ရတယ်။ တခြား သူနာပြုတို့၊ မန်နေဂျာတို့ ကျနော်တို့လို ပညာတခုခုနဲ့ အသက်မွေးသူတွေတွေအပါအဝင် နှစ်စဉ်လုပ်ခနဲ့ ခန့်အပ်တဲ့ အလုပ်တွေမှာ တနှစ်ကိုလစာငွေ ငါးသောင်းလောက်ကနေ ၁ သိန်းခွဲကျော်လောက်အထိ ယေဘူယျအားဖြင့် ရကြတယ်။ ဆရာဝန်၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ရှေ့နေ၊ ညွန်ကြားရေးမှူး၊ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဆိုသူတွေကတော့ သိန်းနဲ့သန်းနဲ့ချီ ရကြတယ်။ (သမ္မတ ဘိုင်ဒင် ကတော့ တနှစ် ၄ သိန်းပဲရပါတယ်။) အလုပ်သမားတွေမှာ လစာအပြင် တခြားအခွင့်အရေးတွေ ရှိပါသေးတယ်။ ဥပမာ 401K တို့ 301B တို့လို Retirement Plan (အငြိမ်းစားယူတဲ့အခါသုံးဖို့ စုဆောင်းငွေအစီအစဉ်၊ အလုပ်သမားရဲ့ လခတချို့ကို အလုပ်ရှင်က ထပ်ဖြည့်ငွေနဲ့ ပေါင်းပြီး ပုံမှန်စုသွားတဲ့ငွေကြေးအစီအစဉ်) ရှိတယ်။ အသက်အာမခံ နဲ့ ကျန်းမာရေးအာမခံတွေရတယ်။  လူမှုဖူလုံရေးရှိတယ်။ အစိုးရဝန်ထမ်းတွေဆိုရင် အငြိမ်းစားစုငွေအစီအစဉ်အပြင် အငြိမ်းစားလစာ(ပင်စင်) ရတယ်။  ဒါ့အပြင် တချို့ဌာနတွေမှာ မီးရထားခ ကားခစတဲ့ လစဉ်ထောက်ပံ့ကြေးတွေ ရသေးတယ်။  နိုင်ငံခြားသွားရတဲ့အခါ နေ့စဉ်သုံးငွေတို့ အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးအာမခံအစီအစဉ် (လိုအပ်ရင် ကိုယ့်ဝန်ထမ်းရဲ့ အသက်ဘေးအတွက် ကမ္ဘာတခုလုံး ဘယ်နေရာမှာရောက်နေပါစေ။ လေယာဉ်ပျံတွေ ရဟတ်ယာဉ်တွေနဲ့ ကယ်ထုတ်တဲ့အစီအစဉ်) ဆိုတာမျိုးတွေ ရှိသေးတယ်။ တချို့ကော်ပိုရေးရှင်းတွေမှာ အိမ်တွေ ကားတွေ စသဖြင့် တခြားအခွင့်အရေး မျိုးစုံရပါသေးတယ်။ ဒါက အမေရိကမှာရတဲ့ အခွင့်အရေးတချို့မျှသာပါ။ 


အဲဒီတော့ အလွယ်ပြောရင် အနည်းဆုံး တနာရီ ၁၂ ကျပ်ရတယ်ဆိုပါတော့။ တနေ့ ၈ နာရီနဲ့ တပတ်ကို ၅ ရက်ပဲလုပ်မယ်။ တလကို (၁၂ x ၈ x ၂၂) ဒေါ်လာ ၂၁ဝဝ ကျော်ရမယ်။ ဒီတိုင်းပြည်မှာ လူတိုင်းအလုပ်လုပ်တယ်။ ကလေးမွေးကာစ အမျိုးသမီးကလွဲလို့။ သားသမီးတွေလည်း အထက်တန်းကျောင်းတက်ရင်းနဲ့ အချိန်ပိုင်းလုပ်ကြတယ်။ အဲဒီတော့ အိမ်ထောင်စုတခုမှာ လူ ၂ ယောက် အလုပ်လုပ်ရင် ဝင်ငွေ ၄ဝဝဝ ရှိတယ်ထား။ အိမ်လခ ယေဘူယျ ၁ဝဝဝ နဲ့ ၂ဝဝဝ အကြား။ စားစရိတ်က ကိုယ့်ဖာသာချက်စားရင် လူတယောက်တလကို ၅ဝ နဲ့ ၁ဝဝ အကြားကုန်မယ်။ ကျန်းမာရေးအာမခံဝယ်ပြီး အဝတ်အစားတွေ ကောင်းကောင်းဝတ်၊ ကားကောင်းကောင်းစီးနိုင်ဖို့ လုံလောက်တယ်။ ပိုလွယ်အောင် ပြောရရင် တကိုယ်တည်းသမား သာမန်အလုပ်သမားဆိုပါတော့။ တလဝင်ငွေ ၂ဝဝဝ ပဲထား။  ကျနော်နေတဲ့မြို့နယ်မှာ အိမ်ခန်းခက သူများအိမ်မှာသွားနေရင် ၅ဝဝ ကနေ ၈ဝဝ လောက်ပဲကုန်မယ်။ (သီးခြားတိုက်ခန်းတခုဆိုရင်တော့ ၁၅ဝဝ လောက်ကုန်နိုင်ပါတယ်။) စားစရိတ်ကို ၂ဝဝ ထားလိုက်။  ကိုယ့်ဖာသာချက်စားမယ်။ တပတ်တခါလောက် ဝယ်စားမယ်ဆိုရင်ပေါ့။ (တကယ်တော့ မိသားစု ၄ ယောက်လောက်ဆိုရင် တလကို တယောက် ဒေါ်လာ ၅ဝ လောက်နဲ့စားလို့ရပါတယ်။)  နည်းနည်းပါးပါးသောက်တတ်လား။ အရက်ဖိုး ၁ဝဝ သုံးချင်သုံးပေါ့။  ဘီယာတလုံး ၁ ဒေါ်လာ၊ ဝိုင်တလုံး ( ၄ ဒေါ်လာနဲ့ ရနိုင်တယ်။ အတော်အသင့်ဆိုရင် ၇ ဒေါ်လာကနေ ဒေါ်လာ ၅ဝ လောက်ထက်မပိုပါ)။ ဂျော်နီလမ်းလျှောက် ဘလက်လေဘယ် ပုလင်းကြီး (၁.၇၅ လီတာ) ၅၅ ဒေါ်လာ။ အဲဒီတော့ တယောက်တည်း သမားတဦးအနေနဲ့ အ်ိမ်လခနဲ့ စားစရိတ်အပြင်ကျန်းမာရေးအာမခံပါပေါင်းဦး တလကို ၅ဝဝ လောက်အပိုရှိသေးတယ်။ ဒါက အနည်းဆုံးပြောတာပါ။ လူအများအပြားဟာ တလ ဒေါ်လာ ၁ဝဝဝ လောက်အပိုသုံးနိုင်ပါတယ်။ ဘာလုပ်ချင်လဲ ၅ နှစ်ပေးအရစ်ကျနဲ့ ကားဝယ်စီးလေ။ ကိုရိုလာ တလ ၃ဝဝ၊ Camry ၅ဝဝ လောက်ပေးရမယ်။ BMW လား ၃ စီးရီးဆိုရင် တလ ၇ဝဝ မကျော်ပါဘူး။ အမေရိကန်ကားတွေလား Ford Explorer ကိုတလ ၄ဝဝ ပေးရင်ရပါတယ်။ ကားအားလုံး အသစ်ချပ်ချွတ်။ 


ကျန်းမာရေးဆိုလို့ ပြောပါရစေ။ ကျန်းမာရေးအာမခံတလကို ဒေါ်လာ ၃ဝဝ လောက်ပေးရတယ်ထား။  ဆးခန်းပြရင် အိပ်က ၂ဝ လောက်စိုက်ရတယ်။  ဆေးရုံတက်ရရင်တော့ ကိုယ်က ၁၅ဝ လောက်စိုက်။   ကျန်တာအကုန်ဆေးရုံက စိုက်တာပဲ။ တချို့ခွဲစိတ်ကုသရတဲ့ လူနာတွေဆို ကုန်ကျစရိတ် သိန်းနဲ့ချီကုန်တာပဲ။ ဒါပေမယ့်လူနာကပေးစရာမလို။ အာမခံက ပေးတယ်လေ။ အာမခံလုံးဝ မရှိဘူးလား။ လူမှုဖူလုံရေးတို့၊ တလ ၅ဝ လောက်ပေးရတဲ့ အကြွေးစနစ်တို့ရှိပါသေးတယ်။ မြန်မာပြည်မှာလို ဆေးရုံဆေးခန်းမသွားနိ်ုင်လို့ သေရတဲ့လူနာ မရှိပါဘူး။ လမ်းဘေးမှာလူတယောက်လဲနေရင် မိနစ်ပိုင်းအတွင်း ဆေးရုံကားနဲ့ လာခေါ်သွားတာပဲ။ ကျနော့်မိသားစုတွေ တခါမက အရေးပေါ်ဗိုက်နာဗိုက်အောင့် မူးဝေတာမျိုးတွေဖြစ်ဖူးပါတယ်။ ဖုန်းကနေ ၉၁၁ ကိုဆက်လိုက်တယ်။ ၁ဝ မိနစ်အတွင်း လူနာတင်ကားနဲ့ သူနာပြုတွေရောက်လာတာပဲ။ ရဲကားနဲ့ မီးသတ်ကားတွေတောင် အဆစ်ပါလာသေးတယ်။ (၉၁၁ နံပါတ်က ရဲ၊ မီးသတ် နဲ့ ဆေးရုံတွဲထားတာ။)  အဲဒီလို အရေးပေါ်အခြေအနေမျိုးမှာ ကျန်းမာရေးအာမခံဝယ်ထားရဲ့လားလို့ ဘယ်သူကမှ မမေးပါဘူး။ အဲဒါတွေ နောက်မှရှင်း လိုအပ်သလို လမ်းမှာပြုစုရင်း ဆေးရုံချက်ခြင်းပို့။ အဝေးပြေးလမ်းမတွေမှာ ယဉ်တိုက်မှုဖြစ်တယ်၊ ဒါမှမဟုတ်ကားနဲ့အလွယ်တကူလူနာကိုသယ်ဖို့ မလွယ်ဖူးဆိုပါတော့။ ရဟတ်ယဉ်နဲ့ သွားသယ်တာပဲ။ ကျနော် အရင်ကနေတဲ့ရပ်ကွက်က ဆေးရုံနဲ့နီးတယ်။ ဆေးရုံခေါင်မိုးပေါ်ကို မကြာခဏ လူနာသယ်လာတဲ့ ရဟတ်ယာဉ်ဆင်းတာမြင်ရလေ့ရှိတယ်။ အဲဒီလူနာဟာ သူတောင်းစား အိမ်မဲ့ယာမဲ့ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ သေဖို့များတဲ့ လူနာတွေ ဒီတိုင်းပြည်မှာမသေတော့ပါဘူး။ သွေးကျောကျဉ်းလို့ ကုသပေးတာမျိုးဟာ ရိုးနေပါပြီ။  အသဲ ကျောက်ကပ် အစားထိုးတာမျိုးတွေလည်း ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ရရှိနေတာပါ။ ဒါတွေကို ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးလို ပုဂ္ဂိုလ်တွေက ကောင်းကောင်းသိလို့ ပြောတာပေါ့ဗျာ။  တကယ်တော့ သူ့လိုလူမျိုးကို ကျန်းမာရေးကဏ္ဍတခုလုံး ထိုးအပ်လိုက်ရမှာ။ 


အဲဒီတော့ ဗိ်ုလ်ချုပ်တွေရဲ့သား သမီးတွေက အမေရိကမှာလာပြီး ပညာသင်ကြတယ်။ ဒေါ်လာသန်းနဲ့ချီတဲ့ အိမ်တွေလက်ငင်းပေးဝယ်ကြတယ်၊ ကားအကောင်းစားတွေ စီးကြတယ်၊ အလုပ်မလုပ်ပဲ ဂေါက်သီးရိုက်နေကြတယ်။ ဒီအချိန်မှာ ပြည်တွင်းမှာလူတွေက အလုပ်အကိုင်မရှိ၊ စားစရာမဖူလုံ၊ နေစရာအိမ်မရှိ၊ ဘတ်စကားတိုးစီးနေကြ၊ နေမကောင်းလုိ့ မကုနိုင်ရင်သေကြ၊ ကုသနိုင်လည်း ဆေးဝါးကရိယာ မပြည့်စုံလို့ သေကြ၊ မိန်းကလေး အများအပြားက ငွေထုတ်ပိုက်နေတွေကို ဖျော်ဖြေနေရ။ လစာနဲ့ပိုင်ဆိုင်မှု ဘယ်လိုမှ ဆက်စပ်လို့မရတဲ့ လူတွေက သားစဉ်မျိုးဆက်စားမကုန်တဲ့ စည်းစိမ်တွေနဲ့ ဇိမ်ခံနေချိန်မှာ ပြည်သူအများစုက အနာဂတ်မဲ့။ လူငယ်တွေက အခုမှ ခေတ်မီပညာရေးနဲ့ မိတ်ဆက်ယုံရှိသေး။ သူတို့မှာ အနာဂတ်ကို ခတ်မှိန်မှိန်မြင်ရယုံရှိသေး။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြန်ပြီတဲ့။ 


ကဲ ဒါဆို ဘယ်သူကမှားသလဲ။ စဉ်းစားနေတုန်းပဲလား။ ဒါဆိုလည်း ဆက်စဉ်းစားပေါ့။ အဖြေရတဲ့ အထိ။ စဉ်းစားတဲ့သူဟာ မစဉ်းစားတဲ့သူထက်တော့ သာမှာပါပဲ။  ကျနော်ကတော့ ကျနော်တို့ခေတ်မှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အခုလည်း လူငယ်အတော်များများ နှစ်သက်နေတဲ့၊ ကျနော်တို့ထောင်ကျဖက် ကိုဗဟိန်းအောင်ရဲ့ဖခင် ဆရာ ဗန်းမော်တင်အောင်ပြောခဲ့တဲ့ စကားကို သိပ်ပြီးသဘောကျပါတယ်။ ဆရာ ဦးဝင်းတင်လည်း ဒီစကားကို သဘောကျလို့ သူ့ကိုယ်ရေးအတ္တုပ္ပတ္တိကို ခေတ်ဝန်ကိုထမ်း ခေတ်လမ်းကိုလျှောက်လို့ အမည်ပေးခဲ့တယ်။


“လူတယောက်ရဲ့ တန်ဖိုးဟာ သူဖြတ်သန်းကျော်လွှားနေတဲ့ ခေတ်ကြီးက သူ့ပုခုံးပေါ်တင်ပေးလိုက်တဲ့ သမိုင်းတာဝန်ကို သူဘယ်လောက်သယ်ပိုးထမ်းဆောင်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့  တိုင်းတာရမှာပဲ။” 


ကဲ ကိုယ့်သမိုင်း ကိုယ်ရေးကြပေတော့။ ။

Sunday, November 7, 2021

အမေရိကားသစ်ကို ၂၀၀၉.. Good


ယခု သမ္မတအိုဘားမား၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဖြင့် အမေရိကန်စီးပွားရေးက ဥရောပနိုင်ငံများထက် ပိုမိုကောင်းမွန်လာပါတယ်။ ဥရောပနိုင်ငံများသည် အီးယူ EU ဥရောပအဖွဲ့အစည်းဖြင့် စုပေါင်းကာ အမေရိကန်နှင့်တရုပ်တို့ကို ကာကွယ်ရန်ကြိုးစားပေမဲ့လည်း၊ ငါဝါဒ၊ ကိုယ့်နိုင်ငံဝါဒကြောင့် အီးယူစီးပွားကျဆင်းရပါတယ်။ အင်္ဂလန်လည်း အီးယူက ထွက်သွားပြီး၊ သင်္ဘောသဌေးနိုင်ငံဖြစ်သော ဂရိနိုင်ငံသည် ဒေဝါလီခံရတယ်။ ပျော်ပါးစီးပွားနိုင်ငံဖြစ်သော ပြင်သစ်နိုင်ငံလည်း စီးပွားမကောင်းပါ။  ဂျာမဏီတစ်ခုသာ စီးပွားတောင့်တင်းသော်လည်း စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ဖို့၊ ၂၀၁၇ အီးယူ ၂၈နိုင်ငံမှာ ပိုပြီးခက်ခဲနေကြပါတယ်။

အမေရိကန်ကတော့ အံ့သြဘွယ်သယံဇာတများစွာကို အစိုးရက စနစ်ကောင်း၊ လူတော်လူကောင်းများကြောင့် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး၊ ကမ္ဘာ့စစ်အင်အားအတောင့်တင်းဆုံး အဖြစ်၊ ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်သမိုင်းမှာ အဆိုးဝါးဆုံး စတော့အိတ်ချိန်းဈေးကွက် ပျက်သွားသော Great Depression ၁၉၃၀ အချိန်က လူများအလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းပညာပဲတက်၊ စားသောက်၊အေးအေးဆေးဆေး နေခဲ့ကြသည်။ အေးအေးဆေးဆေး နေရအောင်လည်း အမေရိကန်အစိုးရနှင့်သူဌေးကြီးတချို့က ပြည်တွင်းဖူလှုံမှု၊ လယ်ယာ၊အလုပ်ရုံဘုံစခန်းများစွာ ဖန်တီးပေးနိုင်ပါတယ်။ ပြည်သူလူထု ငတ်ပြတ်မသွားနိုင်အောင် သယံဇာတနှင့်ပြည်သူနိတိ Moral Ethnic အခြေခံရှိပါတယ်။  တနည်းအားဖြင့် အမေရိကန်စစ္စတမ် ဆိုသော မြင့်မြတ်သည့်စိတ်ထားကို ပညာတတ်အသိုင်းဝိုင်းတွင် အသေရိုက်ထည့်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ငွေစက္ကူတွင် In God We Trust ဟု ဘုရားသခင်ကို အားကိုးသည့် စိတ်ဓါတ်များဖြင့် အမေရိကန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို စတင်ခဲ့ပါတယ်။ အခုအခါမှာ အမေရိကန်လည်း တရုပ်ပြည်၏ တိုးတက်၊လွှမ်းမိုးမှု အရိပ်အောက်ကို ကျရောက်မသွားဖို့ ကြိုးစားလုပ်ဆောင်နေရပါတယ်။

အမေရိကန်သမိုင်း၏ စီးပွားရေးကပ် ၂၀၀၈မှာ တဖန်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဘဏ်များစွာ ပြိုလဲပြီး၊ အိမ်မြေဈေးကွက်ပျက်စီးသွားချိန်ပြန်ပါတယ်။ အမေရိကန်မှာ  ဗီယက်နမ်များစွာ ၁၉၇၅ စစ်ဒုက္ခသည်အဖြစ် အခြေချခဲ့ကြပြီး လူဦးရေ၂သန်းခန့်အထိဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။  သူတို့ကြိုးစားမှုကြောင့် ဗီယက်နမ်-အမေရိကန်များစွာ ကြီးပွားတိုးတက်လာခဲ့ကြပါတယ်။  မြန်မာများစွာလည်း ၂၀၀၇ စစ်အာဏာရှင်ဒုက္ခသည်များအဖြစ် အမေရိကန်ကန်သို့ အခြေချခွင့်ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ပထမမျိုးဆက်က ပညာမတတ်တော့ အလုပ်ကြမ်းတွေ့ဲလုပ်ကြရပါတယ်။  နာက်မျိုးဆက်သစ် တစ်ခုမှာ သားသမီးတွေ ပညာတတ်၊လူလတ်တန်းစားများအဖြစ် တိုးတက်လာကြပါတယ်။ ရောက်ကာစမှာ အများစုမှာ စီးပွားရေးကြပ်တည်းမှုကို ခံနေရဦးမည်ဖြစ်ပေမဲ့ မိမိ မိသားစု လွတ်မြောက်ရန် အပျော်အပါးရှောင်ရှားပြီး အလုပ်ကြိုးစား၊ ချွေတာစုဆောင်းရပါတယ်။

၂၀၀၈ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ စီးပွားရေးအကြပ်တည်းခံနေရခြင်း
အမေရိကန်က အကြီးကျယ်ဆုံးဆိုတဲ့ နံပါတ်၁ City Group Bank တုံလှုပ်မှုတွေနဲ့အတူ နှစ်ပေါင်း ၄၀လောက်အကြွေးတင်နေတဲ့ US$ 7 Trillions (ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၇၀၀၀၀၀၀၀ ကျော်) ကနေ 11 Trillions ကိုရုတ်ချည်းတက်သွားပါတယ်။

ဘေဘီလုံမှ ဆိုတဲ့ ဖေမြင့်ဘာသာပြန်တဲ့ စာအုပ်ကတော့ ငွေစုဖို့ အားပေးပါတယ်။ အမေရိကန်ကတော့ အစိုးရက ငွေစုပါလို့ အော်နေပေမဲ့လည်း သူကိုယ်တိုင်က ငွေကို အရမ်းသုံးပြတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ နိုင်ငံရေးသြဇာ၊ ဒီမိုကရေစီ ဘာညာအော်ပြီး စစ်အင်အားတွေမှာ အထူးသုံးစွဲပြတယ်။ ပြည်တွင်းမှာလည်း လူ့အခွင့်အရေးဆိုပြီး ရှေ့နေနဲ့ဆရာဝန်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွေမှာ ငွေအရမ်းသုံးပြီး မလိုတဲ့အလုပ်တွေ အသေးစိတ်ရှောက်လုပ်ပြတော့ ပြည်သူပြည်သားတွေလည်း ဖခင်အစိုးရလုပ်တဲ့အတိုင်းလိုက်လုပ်လိုက်ကြတာ ၂၀၀၈မှာ အစိုးရကိုယ်တိုင် ကယ်ပါဗျို့လို့ အော်ရတော့တယ်။ ဟို လွန်ခဲ့တဲ့ အနှစ်၂၀ တုံးက ရုရှားနိုင်ငံကြီး စီးပွားရေးဒဏ်ကြောင့်ယညူကလီယာတွေစွန့်ပြီး၊ နိုင်ငံငယ်များစွာ ကွဲထွက်သွားရတာ အမှတ်ရမိပါသေးတယ်။ အခုအမေရိကားကတော့ စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းတွေကြုံတော့ နောက်ဆုံး လူဖြူတွေမနှစ်သက်လှပေမဲ့လည်း မတတ်သာပဲ လူမည်းသမ္မတ အိုဘားမား အနိုင်ရရှိပြီး ဂျော့ဘွတ်ချ်ခမျာ မှားသွားပါတယ် တောင်းပန်ရင်း အမေရိကားသစ်ကို ၂၀၀၉မှာ ကြည့်ရပါဦးမယ်။ ဘာကြောင့် အမေရိကန်တွေ မွဲသွားပါသလဲဆိုတာကို အကြမ်းဖျဉ်း လူပိန်းတယောက်အမြင်နဲ့ တင်ပြချင်ပါတယ်။

၁။ စစ်အင်အားအတွက် အသုံးလွန်လွန်းခြင်း
၂။ လူအခွင့်အရေးကို အရမ်းများတဲ့အတွက် ယိုပေါက်တေကွ ို ပိတ်မရဖြစ်နေခြင်း
၃။ လူများကလည်း ထည်ထည်ဝါဝါနေလိုခြင်းကြောင့် ကားကြီးကြီး၊အိမ်ကြီးကြီး၊တီဗွီကြီးကြီးအကြွေးဝယ်နေကြခြင်း။

ဒီအချက်၃ချက်ကို ရေးသားပါမယ်။

ပထမ အချက်၂ချက်ကတော့ ငွေစု၊စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ခြင်းနဲ့ မဆိုင်တဲ့ အစိုးရပိုင်း၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဖြစ်တဲ့အတွက် မထည့်တော့ပါဘူး။ နံပါတ်(၃) ကိုပဲ ရေးပါမယ်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာများ ဖြစ်ပျက်နေပုံကို အကြမ်းဖျင်းဖေါ်ပြမှာဖြစ်တဲ့အတွက် တချို့လည်း တိုက်ဆိုင်သည်ရှိခဲ့သော် ထိုသူများကိုသာ ရည်ရွယ်ပါကြောင်း ကြိုတင်တောင်းပန်အပ်ပါတယ်။

၃။ လူများကလည်း မယောင်ရာဆီလူးအလုပ်များ၊ ကားကြီးကြီး၊အိမ်ကြီးကြီး၊တီဗွီကြီးကြီးနဲ့ ထည်ထည်ဝါဝါနေလိုခြင်း ..
အမေရိကားရောက်မြန်မာများ စိတ်နေသဘောထား
ကမ္ဘာ့အင်အားအကြီးဆုံးနိုင်ငံကို ရောက်လာတယ်ဆိုတော့ အလည်အပတ်ရောက်တာတောင် ရောက်ဖူးတယ်ဘဝမြင့်သွားသေးတာပဲ။ တကယ်ရောက်ပြီး တကယ် Green Card, Citizen ဖြစ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ပြောမနေပါနဲ့။ အရမ်းဘဝမြင့်စရာကြီးပါပဲ။ ရောက်ဖူးသူတွေလဲ အမေရိကား Green Card ဘယ်လိုရအောင်ယူရင်ကောင်းမလဲ စဉ်းစားမိကြမှာပဲ။ ရဖိုကလည်း ပညာတတ် အပြစ်မကျူးလွန်သူဆိုရင် သိပ်ကြီးမခက်ခဲပါဘူး။  အမေရိကားရောက်ပြီး ၅နှစ်၊ ၁၀နှစ် ကြာတဲ့အခါ စုဆောင်းငွေနဲ့ အိမ်ပိုင်ဆိုင်နိုင်ဖို့လဲ သိပ်မခက်ခဲပါဘူး အထူးသဖြင့် ကာလီဖိုးနီးယား (အနောက်ဖက်ကမ်းခြေ) နဲ့ နယူးယောက်၊ဝါရှင်တန် (အရှေ့ပိုင်းကမ်းခြေ) များမှာ မြို့ကြီးပြကြီးဖြစ်လို့ အခြေချစရာကောင်းပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ မြန်မာများ အိမ်ပိုင်ဆိုင်ဖို့ တော်တော်ခက်တယ်၊ လူနေမှုစရိတ်နဲ့ အိမ်ဈေးတွေကြီးတာကိုး။ အလယ်ပိုင်း Texas တဝိုက်ပြည်နယ်များကတော့ လူနေမှုစရိတ် သိပ်မကြီး၊ အိမ်ဈေးလဲမကြီးတော့ စုဆောင်းမိတယ်၊ အိမ်ပိုင်ကြတယ်။ အလယ်ပိုင်းဒေသကတော့ စီးပွားရေးကပ်ဖြစ်လာလည်း သိပ်မခံရပါဘူး။ အိမ်ဈေးက တအိမ်ကို ၅သောင်းကနေ တသိန်းကျော်လောက်ပဲရှိတယ်။ ကာလီဖိုးနီးယားမှာ ၃သိန်းကနေ ၇သိန်းအထိဈေးရှိတယ်။ နယူးယောက်မှာတော့ ၂သိန်းကျော်ရှိတယ်။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အမေရိကား ဘယ်ပြည်နယ်ရောက်ရောက်ပါစေ အလုပ်လုပ်ခက တနာရီကို ဒေါ်လာ ၁၀ ပတ်ပန်းကျင်လောက်ရကြတော့ တလဆိုရင် ဒေါ်လာ ၁၅၀၀ နဲ့ ၂၅၀၀ ကြားမှာ လူတိုင်းရကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အများစုကတော့ မလောက်ငှကြပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဖြုန်းတဲ့အလုပ်ကို အားပေးနေတဲ့ အစိုးရလုပ်ပုံတွေကို အတုယူပြီး အကြွေးပေးတဲ့စနစ်နဲ့ အမေရိကန်တွေ တယောက်နဲ့တယောက်ပြိုင်ဆိုင်နေကြတာကြောင့်ပါ။ ဘယ်လို ငွေတွေကုန်သွားပါသလဲ ဆိုတာတော့ တော်တော်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါတယ်။

၁။ အိမ်အကြွေး (သို့မဟုတ်) အိမ်လခ ပေးရခြင်း
အိမ်ဈေးက ကြီးတော့ အမေရိကားမှာ စားစရိတ်နဲ့အစားအစာပေါပေမဲ့ နေစရိတ်ကတော့ အတောကြီးလှပါတယ်။ အိမ်စရိတ်ကို တလ ဒေါ်လာ ၂၀၀၀ ကနေ ၃၀၀၀ ကျော် ပေးရတော့တော်ရုံနဲ့ မခံနိုင်ပါဘူး။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅နှစ်လောက်က အလုပ်ရရင် အိမ်ဝယ်လို့ရတယ်။ တလကိုလစဉ် ၁၅၀၀လောက် ပေးရင် ရတယ်ဆိုတော့ အိမ်ထောင်လစာက တလကို ၅၀၀၀ကျော်လို့ အိမ်ဝယ်ပြီး၊ အိမ်မှာပဲ ငွေစုမယ်အကြံနဲ့ လက်ငင်းပေးငွေမရှိလဲ အိမ်ကောက်ဝယ်ပစ်ကြတယ်။ အိမ်ပိုင်တယ်ဆိုတော့ ပိုပြီး ဂုဏ်ရှိတာကိုး။ ဘဏ်ဆိုတဲ့ စီးပွားရေးသမားတွေကလည်း ငွေချေးစားတယ်။

ဘဏ်ရဲ့ အဓိကလုပ်စားတာကတော့ အတိုးယူတာပဲ။ အတိုးကို အများဆုံးယူမယ်။ အရင်းကို အနည်းဆုံး ဆပ်ခိုင်မယ်။ နှစ်ကြာကြာချေးစားမယ် ..နဲ ငွေချေးစားတဲ့အလုပ်ပဲ။ ဘဏ်ထဲမှာ ငွေစုတာလည်း သေချာပေါက်ရှုံတယ်ဆိုတာ လူတွေနားမလည်ကြဘူး။ ဘဏ်မှာ ငွေ၁၀၀ တနှစ်စုရင် အတိုးက ၁ရာနှုံးပဲပေးတယ်။ ရတဲ့အတိုးအပေါ် အစိုးရက ၃၀ရာနှုံးအခွန်ကောက်ပြီး ငွေဖေါင်းပွနှုံးက ၁၀ရာနှုံးလောက်ရှိတော့ ဒီနှစ် ငွေ၁၀၀က ထမင်း၁၀ခါ စားလို့ရပေမဲ့၊ နောက်နှစ်ဆိုရင် ၈ခါပဲ သွားစားလို့ရသွားပြီ။ ဒီတော့ စီးပွားရေးသမားတွေက ဘဏ်မှာပိုက်ဆံမထားဘူး၊ Property ဝယ်ထားတယ်ဆိုတော့ ဟုတ်တယ်ဆိုပြီး အိမ်တွေ စဘော်မပေးရပဲ အကြွေးနဲ့ ဝယ်ကြတယ်။ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉ မှာ  အမေရိကန်မှာ အိမ်တွေပြန်အပ်လိုက်ကြတာ Morgage Industry ပြိုလဲကျသွားတော့တာပဲ။ အမေရိကားရောက် မြန်မာများစွာလဲ အိမ်ပြန်အပ်ရတဲ့ဘ၀ ရောက်သွားရှာတယ်။ အိမ်မအပ်ပဲ လစဉ်ပေးငွေကများပြီး၊ လစာက နည်းလာတော့ အိမ်ကို လူငှားတင်ရတော့တယ်။ အိမ်ကို ၂ခြမ်းခွဲပြီး ငှားစား .. အခန်းတွေကို မိတ်ဆွေတွေနဲ့ စုပေါင်းနေကြရတယ်။ အိမ်ရှင်မှာအမြက်မရှိဘူး။ ကိုယ်အိမ်နေတဲ့လူတွေ အလုပ်မပြုတ်ပါစေနဲ့ ဆုတောင်းနေရတယ်။ အိမ်မငှားရတော့ဘူးဆိုရင် အိမ်ရှင်က တလဆို၊တလ တော်တော်နစ်နာတာပေါ့။ စီးပွားရေးကပ်ဆိုတာ ဒါပါလား။ အားလုံး အကုန် နစ်နာနေတယ် ဆိုတဲ့အထဲ အလုပ်လုပ်သူ လူတန်းစားကတော့ အနားဆုံးပါပဲ။ ၂၀၀၉ နောက်ပိုင်း သမတအိုဘားမား လက်ထက်မှာ အိမ်ဈေးတွေ ပြန်ကျသွားပြိး၊ အလုပ်ကိုင်နဲ့စီးပွားပြန်ကောင်းလာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိမ်ဝယ်ဖို့ ဆိုတောတော့ အလုပ်အကိုင်သေချာမှပဲ ဘဏ်ကငွေချေးပြီးမှ ဝယ်ရဲကြပါတော့တယ်။ ဘဏ်တွေကလည်း စီးပွားပျက်ကာလလို အလွယ်တကူ ငွေမချေးတော့ပါဘူး။

၂။ ကားအကြွေး နဲ့ Vacation, Outing ..
ကားကိုလည်း အမေရိကားရောက်သူများ မဝယ်မနေရ ဝယ်ရရှာပါတယ်။ ကားမဝယ်ပဲ Public Transportation ဆိုရင် ဈေးကြီးတယ်။ အချိန်ကုန်မယ်။ ကားကို အသစ်၊အကောင်းစားကား ဝယ်လိုက်ရင် အကြွေးနဲ့ဆို တလ ဒေါ်လာ ၆၀၀ ပဲပေးရတယ် ဆိုပြီး ဝယ်ပြစ်လိုက်တယ်။ ကားဟောင်း တိုယိုတာ ဝယ်ဖို့ ၅၀၀၀ မတတ်နိုင်တော့ အသစ်ကို ဒေါ်လာ ၆၀၀ပဲပေးပြီးဝယ်လိုက်တယ်။ လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာ ဒါပဲကွ .. ကားအသစ်အနံ့တောင် မပျောက်ဘူး .. ပျော်ရွှင်စွာနဲ့ပေါ့။ နောက်တော့ လစဉ်ပေးရတာနဲ့ ကားမောင်းပြီး ဒဏ်ကြေးတွေ၊ ကားပြင်တာတွေ၊ ဓါတ်ဆီဖိုးတွေနဲ့ မထိန်းနိုင်ပဲ အရှိန်ကလွန်နေပြီး၊ အမေရိကန်က Vacation, Outing တွေက တယ်များတာပဲ။ အလုပ်ချိန်က တနေ့ ၈နာရီလောက်ပဲလုပ်ရတော့ ညပိုင်းဆို အားနေကြတယ်။ အားတော့ ဘာလုပ်သလဲဆိုရင် တီဗွီကြည့်တယ်။ အင်တာနက် အွန်လိုင်နဲ့ ဈေးဝယ်တယ်။ ရှော့ပင်စင်တာကြီးတွေကို သွားဝယ်ကြတယ်။ ဝယ်ရမယ်ဆိုရင် လူတိုင်းအကြိုက်ပေါ့။ ပြီးတော့ ကိုယ့်မိသားစုနဲ့အတူ Vacation ထွက်ကြတော့တယ်။ အမေရိကားက ကြီးလွန်းတော့ ပြည်တွင်းမှာပဲ ကားမောင်းသွားရင်သွား၊ လေယာဉ်နဲ့သွားရင်လဲ အရှေ့ဖျား - အနောက်ဖျား လေယာဉ် ၈နာရီလောက်စီးရင်လဲ ဒေါ်လာ၁၀၀လောက်ပဲပေးရတယ်။ ဘတ်စကား၊ ရထားစီးရင် ပိုတောင်ဈေးကြီးတော့ ကားငှားပြီးမိသားစုခရီးထွက်ကြတယ်။ ဘယ်လောက်ပဲ ချွေတာသုံးစွဲပါစေ ခရီးထွက်ပြီဆိုရင် ငွေကုန်ပြီပေါ့၊ ခရီးကလည်း မထွက်လို့မဖြစ်ဘူး ..အားလုံးက Vacation ထွက်နေကျဆိုတော့ ခရီးမထွက်တဲ့လူ မျက်နှာငယ်ရတာပေါ့။ ပြီးတော့ အပြင်ထွက် စားသောက်ရင်လဲ တခါစား အနည်းဆုံ ၁၅ ဒေါ်လာ အထက်ရှိတယ်။ အမေရိကန်စစ္စတမ် အတိုင်း ကိုယ်စားတာကိုယ်ပေးရပေမဲ့ အပြင်မှာများများစားရင် များများငွေကုန်တာပဲ။ ချက်စားနိုင်ရင်တော့ သက်သာ၊ကောင်းကောင်းစားရပေမဲ့လဲ တလကို ၅ခါလောက်တော့ မိသားစု ထွက်စားရတာပဲ။ တခါစားရင် ၅၀ ၊ ၁၀၀ ကျော်ကုန်ပေမဲ့ လစာနဲ့ယှဉ်ရင် မထောင်းတာလှပါဘူး။

၃။ အခြားစရိတ်များ တယ်လီဖုန်း၊ အင်တာနက်၊ အဝတ်အစား၊အသုံးအဆောင်
တယ်လီဖုန်းစရိတ်ကတော့ မြန်မာများအတွက် သာမက၊ အားလုံးအတွက် တော်တော်ကုန်ကျတယ်။ တလကို ရာနဲ့ချီကုန်တတ်တယ်။ အင်တာနက်ဖုန်းတွေဆိုရင် iPhone, Black Barry စသဖြင့် တော်တော်ကုန်ကျပေမဲ့ အမေရိကားမှာ လူတိုင်း အွန်လိုင်းနဲ့ ဆိုတော့၊ ကုန်ရမှာပေါ့။ တခြားအသုံးအဆောင်တွေကတော့ နေထိုင်၊အိမ်စရိတ်နဲ့စာရင် မဆိုစလောက်ပေမဲ့ .. ဒါတွေထက်ပိုကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အသုံးစရိတ်ရှိသေးတယ်။

၄။ အပျော်အပါး၊  လောင်းကစား
အထူးသဖြင့် လူငယ်များနဲ့ လူကြီးယောင်္ကျားများအတွက် အကြီးမားဆုံးရန်သူကြီးပါပဲ။ အမေရိကားမှာ GPS ဆိုတဲ့ ခေတ်သစ်သံလိုက်အိမ်မြောင် နဲ့ ကားတစင်းရှိရင် ဘယ်နေရာမဆို အလွယ်တကူသွားနိုင်တယ်။ အဲဒီမှာ Carsino, Night Club ဆိုပြီးနှိပ်လိုက်ရင် ပေါမှပေါပဲ။ တမိုင်ပတ်ဝန်းကျင်မှာဆို အများကြီးရှိတယ်။ GPS မှာ မြေပုံ၊ တယ်လီဖုန်းနံပါတ် တွေပေါ်လာတယ်။ သဘောကတော့ ပျော်စရာ ငွေဖြုန်းစရာတွေဆို အများကြီးပဲ။ အရက်သောက်၊ ဘားကလပ်၊ အက Dancing .. ညပိုင်းဆိုရင် ဒါတွေပဲ။

ဆန်ဖရန်စစ္စကိုလိုနေရာမျိုးဆိုရင် အခြောက်ကပွဲရုံ၊ ယောင်္ကျားရှာကလပ်၊ အနှိပ်ခန်း၊ ကားစီနိုတွေ ပေါမှပေါ .. နောက်ဆုံးတော့ လူတွေကို အခမဲ့အလကားပေးတဲ့ ခရက်ဒစ်ကပ်ဆိုတဲ့ ကပ်ပြားလေးတွေကို လှိုင်လှိုင်သုံရင်းနဲ့ အကြွေးရရင် ဆင်တောင်ဝယ်တယ်ဆိုတဲ့အတိုင်း ငွေတွေသုံးရင်း၊ အလုပ်ကပြုတ်၊ အကြွေးတွေကများ ... ဆေးရုံတွေကလည်း အလကားလုပ်ပေးတယ်ဆိုပြီး တကယ်တော့ အလကားမရပဲ ခရက်တစ်ကပ်ကနေ ပိုက်ဆံတွေတောင်းလာတယ်။ ပေးနိုင်တုံးကတော့ ပေးနေပြီး ခရက်တစ်ကပ်ကုမ္မဏီတွေရဲ့ ငွေချေးပြီး၊ အတိုးအရမ်းအမြက်စားတဲ့ဒဏ်ကို နောက်ဆုံးကိုယ့်လစာနဲ့ အမှီမပေးနိုင်တဲ့အချိန်မှာ ဒေဝါလီလူမွဲဖြစ်ပြီး ..အိမ်ကိုအသိမ်းခံရမယ်ဖြစ်လာတယ်။ ယေင်္ကျားဆိုးပေမဲ့ ဇနီးသည်ဝင်ငွေကောင်းရင်တော့ အဖြစ်မဆိုးပေမဲ့၊ ဇနီးသည်က ဝင်ငွေမရှိရင်တော့ မလွယ်ပါဘူး။

အမေရိကားအစိုးရအကြွေးတင်သလို နိုင်ငံသားများလည်း အကြွေးတင်သွားရခြင်းကတော့ အမေရိကားရောက်တဲ့ မြန်မာများလည်း ပါဝင်နေကြပါပြီ။  ရီဘာပလက်ကင်ပါတီ ထောက်ခံတဲ့ ခရစ်ယန်မိရိုးဖလာများဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဒေသတွေကိ ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းကြတော့ စီးပွားရေးလောဘသိပ်မကြီးကြဘူ။ အိမ်ဈေးတွေလည်း သိပ်မကြီး .. လူတွေလဲ အလုပ်ကိုယ်စီရှိကြတယ်။ လစာတွေကလည်း သိပ်မကွာကြဘူး။ အထူးသဖြင့် ပျော်ပါးစရာတွေ သိပ်မပေါပဲ .. ရှော့ပင်စင်တာကြီးတွေလည်း ခပ်ဝေးဝေး၊ ကာစီနို၊ နိုက်ကလပ်တွေလည်း အများကြီးမရှိတော့ လူငယ်တွေလည်း သိပ်ကြီးမပျက်စီးကြသေးပါဘူး။ အဲဒီ အလယ်ပိုင် ပြည်နယ်တွေမှာတော့ ဝက်သတ်စက်ရုံ၊ အမဲသတ်စက်ရုံ၊ ကြက်၊ငါးစက်ရုံ Low Technology Factory ပေမဲ့ မတိမ်ကောတဲ့အလုပ်ဆိုတော့ အလုပ်ပြုတ်မှာမပူပင်ရပါဘူး။ ပြီးတော့ အိမ်ဈေးချိုတော့ ၂နှစ်လောက် ငွေစုလိုက်ရင် အိမ်ဝယ်နိုင်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကာလီဖိုးနီးယာ။၊ နယူးယောက်က မြန်မာများလည်း အဲဒီပြည်နယ်ဘက်ကို ပြောင်းရွှေ့လာကြတာ အများကြီးတွေ့ရပါတယ်။

စီးပွားရေးအကြပ်တည်းက လွတ်မြောက်ရေး
အမေရိကန်တွေ ငွေပြန်စုနိုင်ရင် စီးပွားရေးနလံထူလာပါမယ်။  ငွေစုဆောင်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားပေးလာတဲ့ အမေရိကန်အစိုးရလုပ်ရက်တွေကို လိုက်နာရင်း..မိမိကိုယ်တိုင်က လိုအပ်တာနဲ့ လိုချင်တာ ခွဲခြားပြီး၊ စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းက မြန်မြန်ထွက်နိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ တကယ်ဖတ်သင့်ပြီး လက်တွေ့ကျင့်သင့်တာကတော့ဖေမြင့်ဘာသာပြန်တဲ့ ဘေဘီလုံမှအချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ် စာအုပ်ပါပဲ။
.
.
.
၂၀၁၇ မြန်မာနိုင်ငံဆင်းရဲမွဲတေမှု
မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၁ မှာ သမတဦးသိန်းစိန် ခေါင်းဆောင်ပြိး  ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ချမ်းသာသူများ အလွန်ချမ်းသာသွားကြပေမဲ့၊ အခြေခံလူတန်းစားများ အရမ်းခက်ခဲသွားပါတယ်။ ပညာတတ် နဲ့ အလုပ်ကြိုးစားသူများအတွက် အခွင့်အလမ်းတွေ ပွင့်သွားပါတယ်။ ဈေးကွက်စိးပွားရေး စနစ်သစ်ကို အကောင်ထည်ဖော်တဲ့အချိန် မသိနားမလည်တဲ့ ပြည်သူလူထု၊ တောင်သူလယ်သမားများ ပိုမိုခက်ခဲလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဝိသမ စိးပွားရေးသမားများက ကြီးစိုးလာတော့ တောင်သူလယ်သမားများ၊ အခြေခံလူတန်းစားများ အကြွေးတင်၊ လယ်ဆုံး၊ အိမ်ခြံမြေဈေးကြီးလာတော့ ရောင်းစား၊ ငွေလက်ထဲရှိလာတော့ သုံးစွဲမှုများဟာ ဖြုန်းသလို ဖြစ်သွားပြီး၊ ဆင်းရဲသားများ၊ လူလတ်တန်စားများ ပိုမိုဆင်းရဲသွားပါတယ်
.
အမေရိကားမျာ မြန်မာတွေ ကြုံတွေ့ရတဲ့
၁။ အိမ်အကြွေး (သို့မဟုတ်) အိမ်လခ ပေးရခြင်း
၂။ ကားအကြွေး နဲ့ Vacation, Outing ..
၃။ အခြားစရိတ်များ တယ်လီဖုန်း၊ အင်တာနက်၊ အဝတ်အစား၊အသုံးအဆောင်
၄။ အပျော်အပါး၊ လောင်းကစား
အထက်ပါ ၄ချက်မှာ မြန်မာတွေက နံပါတ်(၂) ကားအကြွေးဝယ်စိးသူ ရှားပါတယ်။ မော်တော်ဆိုင်ကယ်ဝယ်စီးကြပါတယ်။ ရန်ကုန်နေထိုင်သူများကတော့ ဘတ်စကားခ၊ တက္ကစီခ တွေ ကုန်ပါတယ်။  အကုန်ကျဆုံးကတော့ အစားစရိတ်က ဖြစ်ပါတယ်။ အပြင်မှာ ဝယ်မစားနိုင်ပါဘူး။ အိမ်မှာပဲ ချက်ပြုတ်စားကြပါတယ်။ ခက်တာက အပြင်အစားအစာများ အာသာပြေအောင် ဝယ်စားတဲ့အတွက် ဝင်ငွေရဲ့ ၇၅% လောက်က အစားအသောက်ကုန်ကျစရိတ် ဖြစ်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား အများစုပါ။
.
မြန်မာနိုင်ငံသားများ စီးပွားရေးအခက်ခဲက လွတ်မြောက်ဖို့ နိုင်ငံတော်အစိုးရက စီးပွားရေးမဟာဗြူဟာ၊ နည်းဗြူဟာများနဲ့ ကြိုးစားနေပေမဲ့ အချိန်နှေးမယ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကြီးပွားတိုးတက်လိုသူများအတွက်က ..
၁။ နိုင်ငံခြားသွားအလုပ်လုပ်နိုင်ရင် ချက်ချင်းလွတ်မြောက်နိုင်ပါတယ်။ မိမိမှာ အဆက်သွယ်၊ အရည်အချင်း နဲ့ ငွေကြေးရင်းနှီးရပါမယ်။
၂။ မြန်မာပြည်တွင်းက နိုင်ငံခြားကုမဏီမှာ အလုပ်ရရင်လဲ လစာကောင်းပါတယ်။
၃။ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေး လုပ်နိုင်ရင် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပေမဲ့၊ အပြောလွယ်သလောက်၊ တကယ်လုပ်ကြည့်တော့ မလွယ်လှပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း မလုပ်ခင် အစိုးရလခစား၊ ကုမဏီလခစား လုပ်ပြီး တတ်နိုင်သမျှ လုပ်ငန်းခွင့်အတွင်း၊ အပြင် ပညာဆည်းပူးနေဖို့၊ အလုပ်ကြိုးစားဖို့ပါပဲ။
.
ဇာနီကြီး
၂၃.ဇွန်.၂၀၁၇



ယခု သမၼတအိုဘားမား၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးျဖင့္ အေမရိကန္စီးပြားေရးက ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားထက္ ပိုမိုေကာင္းမြန္လာပါတယ္။ ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားသည္ အီးယူ EU ဥေရာပအဖြဲ႔အစည္းျဖင့္ စုေပါင္းကာ အေမရိကန္ႏွင့္တရုပ္တို႔ကို ကာကြယ္ရန္ၾကိဳးစားေပမဲ့လည္း၊ ငါဝါဒ၊ ကိုယ့္ႏိုင္ငံဝါဒေၾကာင့္ အီးယူစီးပြားက်ဆင္းရပါတယ္။ အဂၤလန္လည္း အီးယူက ထြက္သြားျပီး၊ သေဘၤာသေဌးႏိုင္ငံျဖစ္ေသာ ဂရိႏိုင္ငံသည္ ေဒဝါလီခံရတယ္။ ေပ်ာ္ပါးစီးပြားႏိုင္ငံျဖစ္ေသာ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံလည္း စီးပြားမေကာင္းပါ။  ဂ်ာမဏီတစ္ခုသာ စီးပြားေတာင့္တင္းေသာ္လည္း စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ဖို႔၊ ၂၀၁၇ အီးယူ ၂၈ႏိုင္ငံမွာ ပိုျပီးခက္ခဲေနၾကပါတယ္။

အေမရိကန္ကေတာ့ အံ့ၾသဘြယ္သယံဇာတမ်ားစြာကို အစိုးရက စနစ္ေကာင္း၊ လူေတာ္လူေကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ကမၻာ့အခ်မ္းသာဆံုး၊ ကမၻာ့စစ္အင္အားအေတာင့္တင္းဆံုး အျဖစ္၊ ဆက္လက္တည္ရွိေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္သမိုင္းမွာ အဆိုးဝါးဆံုး စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းေစ်းကြက္ ပ်က္သြားေသာ Great Depression ၁၉၃၀ အခ်ိန္က လူမ်ားအလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္ျပီး၊ ေက်ာင္းပညာပဲတက္၊ စားေသာက္၊ေအးေအးေဆးေဆး ေနခဲ့ၾကသည္။ ေအးေအးေဆးေဆး ေနရေအာင္လည္း အေမရိကန္အစိုးရႏွင့္သူေဌးၾကီးတခ်ိဳ႕က ျပည္တြင္းဖူလႈံမႈ၊ လယ္ယာ၊အလုပ္ရံုဘံုစခန္းမ်ားစြာ ဖန္တီးေပးႏိုင္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထု ငတ္ျပတ္မသြားႏိုင္ေအာင္ သယံဇာတႏွင့္ျပည္သူနိတိ Moral Ethnic အေျခခံရွိပါတယ္။  တနည္းအားျဖင့္ အေမရိကန္စစၥတမ္ ဆိုေသာ ျမင့္ျမတ္သည့္စိတ္ထားကို ပညာတတ္အသိုင္းဝိုင္းတြင္ အေသရိုက္ထည့္ထားျပီးျဖစ္သည္။ ေငြစကၠဴတြင္ In God We Trust ဟု ဘုရားသခင္ကို အားကိုးသည့္ စိတ္ဓါတ္မ်ားျဖင့္ အေမရိကန္ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို စတင္ခဲ့ပါတယ္။ အခုအခါမွာ အေမရိကန္လည္း တရုပ္ျပည္၏ တိုးတက္၊လႊမ္းမိုးမႈ အရိပ္ေအာက္ကို က်ေရာက္မသြားဖို႕ ၾကိဳးစားလုပ္ေဆာင္ေနရပါတယ္။

အေမရိကန္သမိုင္း၏ စီးပြားေရးကပ္ ၂၀၀၈မွာ တဖန္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဘဏ္မ်ားစြာ ျပိဳလဲျပီး၊ အိမ္ေျမေစ်းကြက္ပ်က္စီးသြားခ်ိန္ျပန္ပါတယ္။ အေမရိကန္မွာ  ဗီယက္နမ္မ်ားစြာ ၁၉၇၅ စစ္ဒုကၡသည္အျဖစ္ အေျခခ်ခဲ့ၾကျပီး လူဦးေရ၂သန္းခန္႔အထိျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။  သူတို႔ၾကိဳးစားမႈေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္-အေမရိကန္မ်ားစြာ ၾကီးပြားတိုးတက္လာခဲ့ၾကပါတယ္။  ျမန္မာမ်ားစြာလည္း ၂၀၀၇ စစ္အာဏာရွင္ဒုကၡသည္မ်ားအျဖစ္ အေမရိကန္ကန္သို႔ အေျခခ်ခြင့္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ပထမမ်ိဳးဆက္က ပညာမတတ္ေတာ့ အလုပ္ၾကမ္းေတြ႔ဲလုပ္ၾကရပါတယ္။  နာက္မ်ိဳးဆက္သစ္ တစ္ခုမွာ သားသမီးေတြ ပညာတတ္၊လူလတ္တန္းစားမ်ားအျဖစ္ တိုးတက္လာၾကပါတယ္။ ေရာက္ကာစမွာ အမ်ားစုမွာ စီးပြားေရးၾကပ္တည္းမႈကို ခံေနရဦးမည္ျဖစ္ေပမဲ့ မိမိ မိသားစု လြတ္ေျမာက္ရန္ အေပ်ာ္အပါးေရွာင္ရွားျပီး အလုပ္ၾကိဳးစား၊ ေခြ်တာစုေဆာင္းရပါတယ္။

၂၀၀၈ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားမ်ား စီးပြားေရးအၾကပ္တည္းခံေနရျခင္း
အေမရိကန္က အၾကီးက်ယ္ဆံုးဆိုတဲ့ နံပါတ္၁ City Group Bank တံုလႈပ္မႈေတြနဲ႔အတူ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ေလာက္အေၾကြးတင္ေနတဲ့ US$ 7 Trillions (ေဒၚလာသန္းေပါင္း ၇၀၀၀၀၀၀၀ ေက်ာ္) ကေန 11 Trillions ကိုရုတ္ခ်ည္းတက္သြားပါတယ္။

ေဘဘီလံုမွ ဆိုတဲ့ ေဖျမင့္ဘာသာျပန္တဲ့ စာအုပ္ကေတာ့ ေငြစုဖို႔ အားေပးပါတယ္။ အေမရိကန္ကေတာ့ အစိုးရက ေငြစုပါလို႔ ေအာ္ေနေပမဲ့လည္း သူကိုယ္တိုင္က ေငြကို အရမ္းသံုးျပတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးၾသဇာ၊ ဒီမိုကေရစီ ဘာညာေအာ္ျပီး စစ္အင္အားေတြမွာ အထူးသံုးစြဲျပတယ္။ ျပည္တြင္းမွာလည္း လူ႔အခြင့္အေရးဆိုျပီး ေရွ႔ေနနဲ႔ဆရာ၀န္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းေတြမွာ ေငြအရမ္းသံုးျပီး မလိုတဲ့အလုပ္ေတြ အေသးစိတ္ေရွာက္လုပ္ျပေတာ့ ျပည္သူျပည္သားေတြလည္း ဖခင္အစိုးရလုပ္တဲ့အတိုင္းလိုက္လုပ္လိုက္ၾကတာ ၂၀၀၈မွာ အစိုးရကိုယ္တိုင္ ကယ္ပါဗ်ိဳ႔လို႔ ေအာ္ရေတာ့တယ္။ ဟို လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္၂၀ တံုးက ရုရွားႏိုင္ငံၾကီး စီးပြားေရးဒဏ္ေၾကာင့္ယညူကလီယာေတြစြန္႔ျပီး၊ ႏိုင္ငံငယ္မ်ားစြာ ကြဲထြက္သြားရတာ အမွတ္ရမိပါေသးတယ္။ အခုအေမရိကားကေတာ့ စီးပြားေရးအၾကပ္အတည္းေတြၾကံဳေတာ့ ေနာက္ဆံုး လူျဖဴေတြမႏွစ္သက္လွေပမဲ့လည္း မတတ္သာပဲ လူမည္းသမၼတ အိုဘားမား အႏိုင္ရရွိျပီး ေဂ်ာ့ဘြတ္ခ်္ခမ်ာ မွားသြားပါတယ္ ေတာင္းပန္ရင္း အေမရိကားသစ္ကို ၂၀၀၉မွာ ၾကည့္ရပါဦးမယ္။ ဘာေၾကာင့္ အေမရိကန္ေတြ မြဲသြားပါသလဲဆိုတာကို အၾကမ္းဖ်ဥ္း လူပိန္းတေယာက္အျမင္နဲ႔ တင္ျပခ်င္ပါတယ္။

၁။ စစ္အင္အားအတြက္ အသံုးလြန္လြန္းျခင္း
၂။ လူအခြင့္အေရးကို အရမ္းမ်ားတဲ့အတြက္ ယိုေပါက္ေတကြ ို ပိတ္မရျဖစ္ေနျခင္း
၃။ လူမ်ားကလည္း 
ထည္ထည္၀ါ၀ါေနလိုျခင္းေၾကာင့္ ကားၾကီးၾကီး၊အိမ္ၾကီးၾကီး၊တီဗြီၾကီးၾကီးအေၾကြး၀ယ္ေနၾကျခင္း။

ဒီအခ်က္၃ခ်က္ကို ေရးသားပါမယ္။

ပထမ အခ်က္၂ခ်က္ကေတာ့ ေငြစု၊စီးပြားေရးလုပ္ကိုင္ျခင္းနဲ႔ မဆိုင္တဲ့ အစိုးရပိုင္း၊ အဖြဲ႔အစည္းဆိုင္ရာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ မထည့္ေတာ့ပါဘူး။ နံပါတ္(၃) ကိုပဲ ေရးပါမယ္။ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာမ်ား ျဖစ္ပ်က္ေနပံုကို အၾကမ္းဖ်င္းေဖၚျပမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ တခ်ိဳ႔လည္း တိုက္ဆိုင္သည္ရွိခဲ့ေသာ္ ထိုသူမ်ားကိုသာ ရည္ရြယ္ပါေၾကာင္း ၾကိဳတင္ေတာင္းပန္အပ္ပါတယ္။

၃။ လူမ်ားကလည္း မေယာင္ရာဆီလူးအလုပ္မ်ား၊ ကားၾကီးၾကီး၊အိမ္ၾကီးၾကီး၊တီဗြီၾကီးၾကီးနဲ႔ ထည္ထည္၀ါ၀ါေနလိုျခင္း ..
အေမရိကားေရာက္ျမန္မာမ်ား စိတ္ေနသေဘာထား
ကမၻာ့အင္အားအၾကီးဆံုးႏိုင္ငံကို ေရာက္လာတယ္ဆိုေတာ့ အလည္အပတ္ေရာက္တာေတာင္ ေရာက္ဖူးတယ္ဘ၀ျမင့္သြားေသးတာပဲ။ တကယ္ေရာက္ျပီး တကယ္ Green Card, Citizen ျဖစ္သြားျပီဆိုရင္ေတာ့ ေျပာမေနပါနဲ႔။ အရမ္းဘ၀ျမင့္စရာၾကီးပါပဲ။ ေရာက္ဖူးသူေတြလဲ အေမရိကား Green Card ဘယ္လိုရေအာင္ယူရင္ေကာင္းမလဲ စဥ္းစားမိၾကမွာပဲ။ ရဖိုကလည္း ပညာတတ္ အျပစ္မက်ဴးလြန္သူဆိုရင္ သိပ္ၾကီးမခက္ခဲပါဘူး။  အေမရိကားေရာက္ျပီး ၅ႏွစ္၊ ၁၀ႏွစ္ ၾကာတဲ့အခါ စုေဆာင္းေငြနဲ႕ အိမ္ပိုင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႕လဲ သိပ္မခက္ခဲပါဘူး အထူးသျဖင့္ ကာလီဖိုးနီးယား (အေနာက္ဖက္ကမ္းေျခ) နဲ႔ နယူးေယာက္၊၀ါရွင္တန္ (အေရွ႔ပိုင္းကမ္းေျခ) မ်ားမွာ ျမိဳ႕ၾကီးျပၾကီးျဖစ္လို႕ အေျခခ်စရာေကာင္းပါတယ္၊ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာမ်ား အိမ္ပိုင္ဆိုင္ဖို႕ ေတာ္ေတာ္ခက္တယ္၊ လူေနမႈစရိတ္နဲ႕ အိမ္ေစ်းေတြၾကီးတာကိုး။ အလယ္ပိုင္း Texas တ၀ုိက္ျပည္နယ္မ်ားကေတာ့ လူေနမႈစရိတ္ သိပ္မၾကီး၊ အိမ္ေစ်းလဲမၾကီးေတာ့ စုေဆာင္းမိတယ္၊ အိမ္ပိုင္ၾကတယ္။ အလယ္ပိုင္းေဒသကေတာ့ စီးပြားေရးကပ္ျဖစ္လာလည္း သိပ္မခံရပါဘူး။ အိမ္ေစ်းက တအိမ္ကို ၅ေသာင္းကေန တသိန္းေက်ာ္ေလာက္ပဲရွိတယ္။ ကာလီဖိုးနီးယားမွာ ၃သိန္းကေန ၇သိန္းအထိေစ်းရွိတယ္။ နယူးေယာက္မွာေတာ့ ၂သိန္းေက်ာ္ရွိတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အေမရိကား ဘယ္ျပည္နယ္ေရာက္ေရာက္ပါေစ အလုပ္လုပ္ခက တနာရီကို ေဒၚလာ ၁၀ ပတ္ပန္းက်င္ေလာက္ရၾကေတာ့ တလဆိုရင္ ေဒၚလာ ၁၅၀၀ နဲ႔ ၂၅၀၀ ၾကားမွာ လူတိုင္းရၾကပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ အမ်ားစုကေတာ့ မေလာက္ငွၾကပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ျဖဳန္းတဲ့အလုပ္ကို အားေပးေနတဲ့ အစိုးရလုပ္ပံုေတြကို အတုယူျပီး အေၾကြးေပးတဲ့စနစ္နဲ႔ အေမရိကန္ေတြ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ျပိဳင္ဆိုင္ေနၾကတာေၾကာင့္ပါ။ ဘယ္လို ေငြေတြကုန္သြားပါသလဲ ဆိုတာေတာ့ ေတာ္ေတာ္စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းပါတယ္။

၁။ အိမ္အေၾကြး (သို႔မဟုတ္) အိမ္လခ ေပးရျခင္း
အိမ္ေစ်းက ၾကီးေတာ့ အေမရိကားမွာ စားစရိတ္နဲ႔အစားအစာေပါေပမဲ့ ေနစရိတ္ကေတာ့ အေတာၾကီးလွပါတယ္။ အိမ္စရိတ္ကို တလ ေဒၚလာ ၂၀၀၀ ကေန ၃၀၀၀ ေက်ာ္ ေပးရေတာ့ေတာ္ရံုနဲ႔ မခံႏိုင္ပါဘူး။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၅ႏွစ္ေလာက္က အလုပ္ရရင္ အိမ္၀ယ္လို႔ရတယ္။ တလကိုလစဥ္ ၁၅၀၀ေလာက္ ေပးရင္ ရတယ္ဆိုေတာ့ အိမ္ေထာင္လစာက တလကို ၅၀၀၀ေက်ာ္လို႔ အိမ္၀ယ္ျပီး၊ အိမ္မွာပဲ ေငြစုမယ္အၾကံနဲ႔ လက္ငင္းေပးေငြမရွိလဲ အိမ္ေကာက္၀ယ္ပစ္ၾကတယ္။ အိမ္ပိုင္တယ္ဆိုေတာ့ ပိုျပီး ဂုဏ္ရွိတာကိုး။ ဘဏ္ဆိုတဲ့ စီးပြားေရးသမားေတြကလည္း ေငြေခ်းစားတယ္။

ဘဏ္ရဲ့ အဓိကလုပ္စားတာကေတာ့ အတိုးယူတာပဲ။ အတိုးကို အမ်ားဆံုးယူမယ္။ အရင္းကို အနည္းဆံုး ဆပ္ခိုင္မယ္။ ႏွစ္ၾကာၾကာေခ်းစားမယ္ ..နဲ ေငြေခ်းစားတဲ့အလုပ္ပဲ။ ဘဏ္ထဲမွာ ေငြစုတာလည္း ေသခ်ာေပါက္ရံႈတယ္ဆိုတာ လူေတြနားမလည္ၾကဘူး။ ဘဏ္မွာ ေငြ၁၀၀ တႏွစ္စုရင္ အတိုးက ၁ရာႏံႈးပဲေပးတယ္။ ရတဲ့အတိုးအေပၚ အစိုးရက ၃၀ရာႏႈံးအခြန္ေကာက္ျပီး ေငြေဖါင္းပြႏႈံးက ၁၀ရာႏႈံးေလာက္ရွိေတာ့ ဒီႏွစ္ ေငြ၁၀၀က ထမင္း၁၀ခါ စားလို႔ရေပမဲ့၊ ေနာက္ႏွစ္ဆိုရင္ ၈ခါပဲ သြားစားလို႔ရသြားျပီ။ ဒီေတာ့ စီးပြားေရးသမားေတြက ဘဏ္မွာပိုက္ဆံမထားဘူး၊ Property ၀ယ္ထားတယ္ဆိုေတာ့ ဟုတ္တယ္ဆိုျပီး အိမ္ေတြ စေဘာ္မေပးရပဲ အေၾကြးနဲ႔ ၀ယ္ၾကတယ္။ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉ မွာ  အေမရိကန္မွာ အိမ္ေတြျပန္အပ္လိုက္ၾကတာ Morgage Industry ျပိဳလဲက်သြားေတာ့တာပဲ။ အေမရိကားေရာက္ ျမန္မာမ်ားစြာလဲ အိမ္ျပန္အပ္ရတဲ့ဘ၀ ေရာက္သြားရွာတယ္။ အိမ္မအပ္ပဲ လစဥ္ေပးေငြကမ်ားျပီး၊ လစာက နည္းလာေတာ့ အိမ္ကို လူငွားတင္ရေတာ့တယ္။ အိမ္ကို ၂ျခမ္းခြဲျပီး ငွားစား .. အခန္းေတြကို မိတ္ေဆြေတြနဲ႔ စုေပါင္းေနၾကရတယ္။ အိမ္ရွင္မွာအျမက္မရွိဘူး။ ကိုယ္အိမ္ေနတဲ့လူေတြ အလုပ္မျပဳတ္ပါေစနဲ႔ ဆုေတာင္းေနရတယ္။ အိမ္မငွားရေတာ့ဘူးဆိုရင္ အိမ္ရွင္က တလဆို၊တလ ေတာ္ေတာ္နစ္နာတာေပါ့။ စီးပြားေရးကပ္ဆိုတာ ဒါပါလား။ အားလံုး အကုန္ နစ္နာေနတယ္ ဆိုတဲ့အထဲ အလုပ္လုပ္သူ လူတန္းစားကေတာ့ အနားဆံုးပါပဲ။ ၂၀၀၉ ေနာက္ပိုင္း သမတအိုဘားမား လက္ထက္မွာ အိမ္ေစ်းေတြ ျပန္က်သြားျပိး၊ အလုပ္ကိုင္နဲ႕စီးပြားျပန္ေကာင္းလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အိမ္၀ယ္ဖို႕ ဆိုေတာေတာ့ အလုပ္အကိုင္ေသခ်ာမွပဲ ဘဏ္ကေငြေခ်းျပီးမွ ၀ယ္ရဲၾကပါေတာ့တယ္။ ဘဏ္ေတြကလည္း စီးပြားပ်က္ကာလလို အလြယ္တကူ ေငြမေခ်းေတာ့ပါဘူး။

၂။ ကားအေၾကြး နဲ႔ Vacation, Outing ..
ကားကိုလည္း အေမရိကားေရာက္သူမ်ား မ၀ယ္မေနရ ၀ယ္ရရွာပါတယ္။ ကားမ၀ယ္ပဲ Public Transportation ဆိုရင္ ေစ်းၾကီးတယ္။ အခ်ိန္ကုန္မယ္။ ကားကို အသစ္၊အေကာင္းစားကား ၀ယ္လိုက္ရင္ အေၾကြးနဲ႔ဆို တလ ေဒၚလာ ၆၀၀ ပဲေပးရတယ္ ဆိုျပီး ၀ယ္ျပစ္လိုက္တယ္။ ကားေဟာင္း တိုယိုတာ ၀ယ္ဖို႔ ၅၀၀၀ မတတ္ႏိုင္ေတာ့ အသစ္ကို ေဒၚလာ ၆၀၀ပဲေပးျပီး၀ယ္လုိက္တယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုတာ ဒါပဲကြ .. ကားအသစ္အနံ႔ေတာင္ မေပ်ာက္ဘူး .. ေပ်ာ္ရႊင္စြာနဲ႔ေပါ့။ ေနာက္ေတာ့ လစဥ္ေပးရတာနဲ႔ ကားေမာင္းျပီး ဒဏ္ေၾကးေတြ၊ ကားျပင္တာေတြ၊ ဓါတ္ဆီဖိုးေတြနဲ႔ မထိန္းႏိုင္ပဲ အရွိန္ကလြန္ေနျပီး၊ အေမရိကန္က Vacation, Outing ေတြက တယ္မ်ားတာပဲ။ အလုပ္ခ်ိန္က တေန႔ ၈နာရီေလာက္ပဲလုပ္ရေတာ့ ညပိုင္းဆို အားေနၾကတယ္။ အားေတာ့ ဘာလုပ္သလဲဆိုရင္ တီဗြီၾကည့္တယ္။ အင္တာနက္ အြန္လိုင္နဲ႔ ေစ်း၀ယ္တယ္။ ေရွာ့ပင္စင္တာၾကီးေတြကို သြား၀ယ္ၾကတယ္။ ၀ယ္ရမယ္ဆိုရင္ လူတိုင္းအၾကိဳက္ေပါ့။ ျပီးေတာ့ ကုိယ့္မိသားစုနဲ႔အတူ Vacation ထြက္ၾကေတာ့တယ္။ အေမရိကားက ၾကီးလြန္းေတာ့ ျပည္တြင္းမွာပဲ ကားေမာင္းသြားရင္သြား၊ ေလယာဥ္နဲ႔သြားရင္လဲ အေရွ႔ဖ်ား - အေနာက္ဖ်ား ေလယာဥ္ ၈နာရီေလာက္စီးရင္လဲ ေဒၚလာ၁၀၀ေလာက္ပဲေပးရတယ္။ ဘတ္စကား၊ ရထားစီးရင္ ပိုေတာင္ေစ်းၾကီးေတာ့ ကားငွားျပီးမိသားစုခရီးထြက္ၾကတယ္။ ဘယ္ေလာက္ပဲ ေခြ်တာသံုးစြဲပါေစ ခရီးထြက္ျပီဆိုရင္ ေငြကုန္ျပီေပါ့၊ ခရီးကလည္း မထြက္လို႔မျဖစ္ဘူး ..အားလံုးက Vacation ထြက္ေနက်ဆိုေတာ့ ခရီးမထြက္တဲ့လူ မ်က္ႏွာငယ္ရတာေပါ့။ ျပီးေတာ့ အျပင္ထြက္ စားေသာက္ရင္လဲ တခါစား အနည္းဆံု ၁၅ ေဒၚလာ အထက္ရွိတယ္။ အေမရိကန္စစၥတမ္ အတိုင္း ကိုယ္စားတာကိုယ္ေပးရေပမဲ့ အျပင္မွာမ်ားမ်ားစားရင္ မ်ားမ်ားေငြကုန္တာပဲ။ ခ်က္စားႏိုင္ရင္ေတာ့ သက္သာ၊ေကာင္းေကာင္းစားရေပမဲ့လဲ တလကို ၅ခါေလာက္ေတာ့ မိသားစု ထြက္စားရတာပဲ။ တခါစားရင္ ၅၀ ၊ ၁၀၀ ေက်ာ္ကုန္ေပမဲ့ လစာနဲ႔ယွဥ္ရင္ မေထာင္းတာလွပါဘူး။



၃။ အျခားစရိတ္မ်ား တယ္လီဖုန္း၊ အင္တာနက္၊ အ၀တ္အစား၊အသံုးအေဆာင္
တယ္လီဖုန္းစရိတ္ကေတာ့ ျမန္မာမ်ားအတြက္ သာမက၊ အားလံုးအတြက္ ေတာ္ေတာ္ကုန္က်တယ္။ တလကို ရာနဲ႔ခ်ီကုန္တတ္တယ္။ အင္တာနက္ဖုန္းေတြဆိုရင္ iPhone, Black Barry စသျဖင့္ ေတာ္ေတာ္ကုန္က်ေပမဲ့ အေမရိကားမွာ လူတိုင္း အြန္လိုင္းနဲ႔ ဆိုေတာ့၊ ကုန္ရမွာေပါ့။ တျခားအသံုးအေဆာင္ေတြကေတာ့ ေနထိုင္၊အိမ္စရိတ္နဲ႔စာရင္ မဆိုစေလာက္ေပမဲ့ .. ဒါေတြထက္ပိုေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ အသံုးစရိတ္ရွိေသးတယ္။


၄။ အေပ်ာ္အပါး၊  ေလာင္းကစား
အထူးသျဖင့္ လူငယ္မ်ားနဲ႔ လူၾကီးေယာကၤ်ားမ်ားအတြက္ အၾကီးမားဆံုးရန္သူၾကီးပါပဲ။ အေမရိကားမွာ GPS ဆိုတဲ့ ေခတ္သစ္သံလိုက္အိမ္ေျမာင္ နဲ႔ ကားတစင္းရွိရင္ ဘယ္ေနရာမဆို အလြယ္တကူသြားႏိုင္တယ္။ အဲဒီမွာ Carsino, Night Club ဆိုျပီးႏွိပ္လုိက္ရင္ ေပါမွေပါပဲ။ တမိုင္ပတ္၀န္းက်င္မွာဆို အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ GPS မွာ ေျမပံု၊ တယ္လီဖုန္းနံပါတ္ ေတြေပၚလာတယ္။ သေဘာကေတာ့ ေပ်ာ္စရာ ေငြျဖဳန္းစရာေတြဆို အမ်ားၾကီးပဲ။ အရက္ေသာက္၊ ဘားကလပ္၊ အက Dancing .. ညပိုင္းဆိုရင္ ဒါေတြပဲ။

ဆန္ဖရန္စစၥကိုလိုေနရာမ်ိဳးဆိုရင္ အေျခာက္ကပြဲရံု၊ ေယာကၤ်ားရွာကလပ္၊ အႏွိပ္ခန္း၊ ကားစီနိဳေတြ ေပါမွေပါ .. ေနာက္ဆံုးေတာ့ လူေတြကို အခမဲ့အလကားေပးတဲ့ ခရက္ဒစ္ကပ္ဆိုတဲ့ ကပ္ျပားေလးေတြကို လိႈင္လိႈင္သံုရင္းနဲ႔ အေၾကြးရရင္ ဆင္ေတာင္၀ယ္တယ္ဆိုတဲ့အတုိင္း ေငြေတြသံုးရင္း၊ အလုပ္ကျပဳတ္၊ အေၾကြးေတြကမ်ား ... ေဆးရံုေတြကလည္း အလကားလုပ္ေပးတယ္ဆိုျပီး တကယ္ေတာ့ အလကားမရပဲ ခရက္တစ္ကပ္ကေန ပိုက္ဆံေတြေတာင္းလာတယ္။ ေပးႏိုင္တံုးကေတာ့ ေပးေနျပီး ခရက္တစ္ကပ္ကုမၼဏီေတြရဲ့ ေငြေခ်းျပီး၊ အတိုးအရမ္းအျမက္စားတဲ့ဒဏ္ကို ေနာက္ဆံုးကုိယ့္လစာနဲ့ အမွီမေပးႏိုင္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေဒ၀ါလီလူမြဲျဖစ္ျပီး ..အိမ္ကိုအသိမ္းခံရမယ္ျဖစ္လာတယ္။ ေယကၤ်ားဆိုးေပမဲ့ ဇနီးသည္၀င္ေငြေကာင္းရင္ေတာ့ အျဖစ္မဆိုးေပမဲ့၊ ဇနီးသည္က ၀င္ေငြမရွိရင္ေတာ့ မလြယ္ပါဘူး။

အေမရိကားအစိုးရအေၾကြးတင္သလို ႏိုင္ငံသားမ်ားလည္း အေၾကြးတင္သြားရျခင္းကေတာ့ အေမရိကားေရာက္တဲ့ ျမန္မာမ်ားလည္း ပါ၀င္ေနၾကပါျပီ။  ရီဘာပလက္ကင္ပါတီ ေထာက္ခံတဲ့ ခရစ္ယန္မိရိုးဖလာမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေဒသေတြကိ ဘာသာေရးကိုင္းရိႈင္းၾကေတာ့ စီးပြားေရးေလာဘသိပ္မၾကီးၾကဘူ။ အိမ္ေစ်းေတြလည္း သိပ္မၾကီး .. လူေတြလဲ အလုပ္ကိုယ္စီရွိၾကတယ္။ လစာေတြကလည္း သိပ္မကြာၾကဘူး။ အထူးသျဖင့္ ေပ်ာ္ပါးစရာေတြ သိပ္မေပါပဲ .. ေရွာ့ပင္စင္တာၾကီးေတြလည္း ခပ္ေ၀းေ၀း၊ ကာစီႏို၊ ႏိုက္ကလပ္ေတြလည္း အမ်ားၾကီးမရွိေတာ့ လူငယ္ေတြလည္း သိပ္ၾကီးမပ်က္စီးၾကေသးပါဘူး။ အဲဒီ အလယ္ပိုင္ ျပည္နယ္ေတြမွာေတာ့ ၀က္သတ္စက္ရံု၊ အမဲသတ္စက္ရံု၊ ၾကက္၊ငါးစက္ရံု Low Technology Factory ေပမဲ့ မတိမ္ေကာတဲ့အလုပ္ဆိုေတာ့ အလုပ္ျပဳတ္မွာမပူပင္ရပါဘူး။ ျပီးေတာ့ အိမ္ေစ်းခ်ိဳေတာ့ ၂ႏွစ္ေလာက္ ေငြစုလိုက္ရင္ အိမ္၀ယ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကာလီဖိုးနီးယာ။၊ နယူးေယာက္က ျမန္မာမ်ားလည္း အဲဒီျပည္နယ္ဘက္ကို ေျပာင္းေရႊ႔လာၾကတာ အမ်ားၾကီးေတြ႔ရပါတယ္။


စီးပြားေရးအၾကပ္တည္းက လြတ္ေျမာက္ေရး
အေမရိကန္ေတြ ေငြျပန္စုႏိုင္ရင္ စီးပြားေရးနလံထူလာပါမယ္။  ေငြစုေဆာင္းျခင္းလုပ္ငန္းကို အားေပးလာတဲ့ အေမရိကန္အစိုးရလုပ္ရက္ေတြကို လိုက္နာရင္း..မိမိကိုယ္တုိင္က လိုအပ္တာနဲ႔ လုိခ်င္တာ ခြဲျခားျပီး၊ စီးပြားေရးအၾကပ္အတည္းက ျမန္ျမန္ထြက္ႏိုင္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ တကယ္ဖတ္သင့္ျပီး လက္ေတြ႔က်င့္သင့္တာကေတာ့ေဖျမင့္ဘာသာျပန္တဲ့ ေဘဘီလံုမွအခ်မ္းသာဆံုးပုဂၢိဳလ္ စာအုပ္ပါပဲ။
.
.
.
၂၀၁၇ ျမန္မာႏိုင္ငံဆင္းရဲမြဲေတမႈ

ျမန္မာႏိုင္ငံ ၂၀၁၁ မွာ သမတဦးသိန္းစိန္ ေခါင္းေဆာင္ျပိး  ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ခ်မ္းသာသူမ်ား အလြန္ခ်မ္းသာသြားၾကေပမဲ့၊ အေျခခံလူတန္းစားမ်ား အရမ္းခက္ခဲသြားပါတယ္။ ပညာတတ္ နဲ႕ အလုပ္ၾကိဳးစားသူမ်ားအတြက္ အခြင့္အလမ္းေတြ ပြင့္သြားပါတယ္။ ေစ်းကြက္စိးပြားေရး စနစ္သစ္ကို အေကာင္ထည္ေဖာ္တဲ့အခ်ိန္ မသိနားမလည္တဲ့ ျပည္သူလူထု၊ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား ပိုမိုခက္ခဲလာတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ၀ိသမ စိးပြားေရးသမားမ်ားက ၾကီးစိုးလာေတာ့ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား၊ အေျခခံလူတန္းစားမ်ား အေၾကြးတင္၊ လယ္ဆံုး၊ အိမ္ျခံေျမေစ်းၾကီးလာေတာ့ ေရာင္းစား၊ ေငြလက္ထဲရွိလာေတာ့ သံုးစြဲမႈမ်ားဟာ ျဖဳန္းသလို ျဖစ္သြားျပီး၊ ဆင္းရဲသားမ်ား၊ လူလတ္တန္စားမ်ား ပိုမိုဆင္းရဲသြားပါတယ္
.
အေမရိကားမ်ာ ျမန္မာေတြ ၾကံဳေတြ႕ရတဲ့

၁။ အိမ္အေၾကြး (သို႔မဟုတ္) အိမ္လခ ေပးရျခင္း
၂။ ကားအေၾကြး နဲ႔ Vacation, Outing ..
၃။ အျခားစရိတ္မ်ား တယ္လီဖုန္း၊ အင္တာနက္၊ အ၀တ္အစား၊အသံုးအေဆာင္
၄။ အေပ်ာ္အပါး၊ ေလာင္းကစား

အထက္ပါ ၄ခ်က္မွာ ျမန္မာေတြက နံပါတ္(၂) ကားအေၾကြး၀ယ္စိးသူ ရွားပါတယ္။ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္၀ယ္စီးၾကပါတယ္။ ရန္ကုန္ေနထိုင္သူမ်ားကေတာ့ ဘတ္စကားခ၊ တကၠစီခ ေတြ ကုန္ပါတယ္။  အကုန္က်ဆံုးကေတာ့ အစားစရိတ္က ျဖစ္ပါတယ္။ အျပင္မွာ ၀ယ္မစားႏိုင္ပါဘူး။ အိမ္မွာပဲ ခ်က္ျပဳတ္စားၾကပါတယ္။ ခက္တာက အျပင္အစားအစာမ်ား အာသာေျပေအာင္ ၀ယ္စားတဲ့အတြက္ ၀င္ေငြရဲ့ ၇၅% ေလာက္က အစားအေသာက္ကုန္က်စရိတ္ ျဖစ္ေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံသား အမ်ားစုပါ။
.
ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ား စီးပြားေရးအခက္ခဲက လြတ္ေျမာက္ဖို႕ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက စီးပြားေရးမဟာျဗဴဟာ၊ နည္းျဗဴဟာမ်ားနဲ႕ ၾကိဳးစားေနေပမဲ့ အခ်ိန္ေႏွးမယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ၾကီးပြားတိုးတက္လိုသူမ်ားအတြက္က ..
၁။ ႏိုင္ငံျခားသြားအလုပ္လုပ္ႏိုင္ရင္ ခ်က္ခ်င္းလြတ္ေျမာက္ႏိုင္ပါတယ္။ မိမိမွာ အဆက္သြယ္၊ အရည္အခ်င္း နဲ႕ ေငြေၾကးရင္းႏွီးရပါမယ္။
၂။ ျမန္မာျပည္တြင္းက ႏိုင္ငံျခားကုမဏီမွာ အလုပ္ရရင္လဲ လစာေကာင္းပါတယ္။
၃။ ကိုယ္ပိုင္စီးပြားေရး လုပ္ႏိုင္ရင္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေပမဲ့၊ အေျပာလြယ္သေလာက္၊ တကယ္လုပ္ၾကည့္ေတာ့ မလြယ္လွပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္ပိုင္လုပ္ငန္း မလုပ္ခင္ အစိုးရလခစား၊ ကုမဏီလခစား လုပ္ျပီး တတ္ႏုိင္သမွွ် လုပ္ငန္းခြင့္အတြင္း၊ အျပင္ ပညာဆည္းပူးေနဖို႕၊ အလုပ္ၾကိဳးစားဖို႕ပါပဲ။
.
ဇာနီၾကီး
၂၃.ဇြန္.၂၀၁၇

ဘယ်အစိုးရပဲတက်တက် အ ရည် အ ချ င်း ရှိ တဲ့


ဘယ်အစိုးရပဲတက်တက် အ ရည် အ ချ င်း ရှိ တဲ့ လူ တွေ ဖြစ် ဖို့လို တယ် ။ အ ကြံပေး တွေထါးပြီး ကိုယ် တိုင် လဲ နားမ လည် ဘူး ဆို ရ င် ဒီ လို ပဲ ဆက် ဖြစ် နေ မှာ ပါ ။ ပြည် တွင်း စီးပွား ရေးဟာ ၅၀% တရုတ် ကို မှီ ခို နေ တာပါ ။ မြို့  သစ် မြေ အ ရောင် အ ဝယ် အေး သွား ဒါ လဲ တရုတ် က တရားမ ဝင် အောက် လမ်း က ငွေ လွဲ ဝယ် ဒါ တွေ ရပ် သွား လို့ ပါ ကျောက် စီမ်း အ ရောင်း အ ဝယ် အေး သွား တါ လဲ တ ရုတ် က မဝ ယ် တေါ့ လို့ ပါ ။ တရုတ် အစိုးရ က လဒ်စါး မှု တွေ အပြင်း အထန် အရေးယူမှု တွေလုပ် နေ တော့ ကျောက် အ ရောင်း အ ဝယ် တွေ လဲ ပါးကုန် ပေါ့ ။

ကန်ထ ရိုက် တိုက် ဆောက် တါ တွေ လဲ ရပ် ကုန် တော့ အလုပ် လက် မဲ့ တွေလဲ တိုးတက် လါ တါ ပေါ့ ။ တရားမ ဝင် နောက် ကွယ် က နေ ရင် နှီး မြုတ် နှံတဲ့ ဆွေမျိ ု း ပေါက် ဖေါ် တွေ လဲ  တ ရုတ် မှာ ဘဏ္ဍာ ရေး မျက် ဖြု  ဆို က် နေ တော့ မြန်မာ ပြည် က ခရို နီ ဆွေမျိ ု း ပေါ က် ဖေါ် တွေ လဲ ထောက် ပံ့ ငွေ မ ရ လို လုပ် ငန် တွေ အ ရှိန် စ လျေှ ာ့ နေ ကျ ပြီ လေ ။ ကြို ပိုွ င့် ဝ ယ် ထါးတဲ့ သူ တွေ လဲ ငွေ မှန်မှန် မ သ ွင်း နိုင် တါ နဲ့ ဝ ယ် လက် မ ရှိ တါ နဲ့ နောက် ဆုံး အ ချိန် ထိ တောင့် ခံ နိုင် တဲ့ သူ လူ စွမ် ကောင်းပေါ့ ။ ရွေးကောက် ပွဲ ပြီး လဲ နလံထူ ဖို့ မ လွ ယ် ပါ ဘူး ။

နောက် တက် တဲ့ အစိုး ရ ကေါ့ နေ အေါင် ခံ ပေ တေါ့ ။ လက် ရှိ ပါ တီက အစိုးရ မ ဟုတ် တေါ့ လို့နောက် တက် လါ တဲ့ အ စိုး ရ  ၅ နှစ် နဲ့ ဘယ် လောက် လုပ် ပြ နိုင် မယ် ထင် လို့လဲ့ ။ ဆောက် လုပ် ရေး တွေ ရင် နှီး မြု တ် နှံမှု တွေ လါ ပါ ပြီ တဲ့ ခင် ဗျား တို တိုင် ပြ ည် ဘာ ထွ က် လဲ အင် မ တန် လွ ယ် တဲ့ ဝါ ရှာပြား တောင် ပြည် တွ င်း ဖြစ် တွေ မထု တ် နိုင် တော့ ဘူး တရုတ် ပစ္စ ည် က ဈေ း ပေါ နေ လို့။အုတ် သဲ ကျောက် က လွဲ လို ဘာ ရှိ လဲ ။ သစ် တောင် ဈေ း ကြီးလို ့လုပ် ငန်း ခွင် တော် တော် များများ သံ နဲ့ ပဲ သုံး နေ ကျ ပေါ့ ။ Export  ကျ တော့ ကေါ တနှစ် ဘယ် လေါက် ဖိုး ပို့ နိုင် လဲ

ပို့ စ ရာ က တေါ့   တို့ စရာ   ပဲ ကျ န် တော့ တယ် ။ အဲဒီ တော့ ငွေဈေ း ကျ တာ မ ဆန်းပါ ဘူး ။ ရင် း နှီ မြု တ် နှံ မှု တွေ လါ လဲ ငေ ွ ဈေ း က ကျ နေ အုံး မှာ ပါ ။ ဗီယက် နမ် ဟာ လွန် ခဲ့ တဲ့ နှစ် အ စိတ် လောက် ၁၉၉၀ က တစ် ဒေါ် လာ ဒွန် ငွေ ၄၀၀၀ လေက် က နေ အ ခု ၂၂၀၀၀ ဘါ လို ဖြစ် သွားလဲ ဒါ တောင် ၃၀၀၀၀ လောက် က နေ ပြန် ကျ သွား ဒါ ။ ရင် နှီးမြု တ် နှံ မှု တွေ အလုံး အ ရင်း ဝင် လါ ပေ မဲ့  သ ွ င်း  ကုန် ဟာ ထွ က် ကု န် ထက် အ ဆ ပွား များ နေ လို့ ငွေ ကြေး ဖေါင် ပွ မှု ကို ထိန်  းမ ရ တါ သာဓ က ပါ ပဲ။ မြ န် မာ ပြည် လဲ စေါင့် ကြည့် ပါ အ စို ရ ပြောင်း လို့ စီးပွား ရေး ကောင်း လါ ပေ မဲ့  ငွေ ကြေ း ဖေါ င်းပ ွ  မှု  ဟာ ဆက် ဖြစ် နေ မှာ ပါ ။ မြန် မြန် ကြီး မ ဖေါင်း ပွ  ရင် တော င် တ ဖြေး ဖြေး ခြင်း ဖေါင်းပွ နေ မှာ ပါ ။

ကျွ န် အတော့် ရဲ့ ၁၉၈၁ မှယနေ့ ထိ နိုင် ငံ တကာ  အ ထူးသ ဖြင့်  ဂျပန် ကို ရီး ယား နဲ့ အာ စီ ယံ နိုင် ငံ တွေ ရဲ့ စီးပွား ရေး အ တွေ အ ကြုံ တွေ ကို လေ့ လါ ပြီး ပြော မယ် ဆို ရင်
 အစိုး ရ ကောင်း  လို့ ရင် း နှီးမြုပ် နှံ မှု တွေဘယ်  လော က် ပဲ လါ ပါ စေ ဆယ် စု နစ် အ တွင်း ငွေ ကြေး နှစ် ဆ ဖေါင်း ပွ လါ နိုင် တယ် လို ခန့် မှန်းလို ပါ တယ်




ဘယ္အစိုးရပဲတက္တက္ အ ရည္ အ ခ် င္း ရွိ တဲ႔ လူ ေတြ ျဖစ္ ဖို ့လို တယ္ ။ အ ႀကံေပး ေတြထါးျပီး ကိုယ္ တိုင္ လဲ နားမ လည္ ဘူး ဆို ရ င္ ဒီ လို ပဲ ဆက္ ျဖစ္ ေန မွာ ပါ ။ ျပည္ တြင္း စီးပြား ေရးဟာ ၅၀% တရုတ္ ကို မွီ ခို ေန တာပါ ။ ျမိဳ့  သစ္ ေျမ အ ေရာင္ အ ဝယ္ ေအး သြား ဒါ လဲ တရုတ္ က တရားမ ဝင္ ေအာက္ လမ္း က ေငြ လြဲ ဝယ္ ဒါ ေတြ ရပ္ သြား လို ့ ပါ ေက်ာက္ စီမ္း အ ေရာင္း အ ဝယ္ ေအး သြား တါ လဲ တ ရုတ္ က မဝ ယ္ ေတါ့ လို ့ ပါ ။ တရုတ္ အစိုးရ က လဒ္စါး မွဳ ေတြ အျပင္း အထန္ အေရးယူမွဳ ေတြလုပ္ ေန ေတာ့ ေက်ာက္ အ ေရာင္း အ ဝယ္ ေတြ လဲ ပါးကုန္ ေပါ့ ။

ကန္ထ ရိုက္ တိုက္ ေဆာက္ တါ ေတြ လဲ ရပ္ ကုန္ ေတာ့ အလုပ္ လက္ မဲ႔ ေတြလဲ တိုးတက္ လါ တါ ေပါ့ ။ တရားမ ဝင္ ေနာက္ ကြယ္ က ေန ရင္ ႏီွး ျမဳတ္ နွံတဲ႔ ေဆြမိ် ဳ း ေပါက္ ေဖၚ ေတြ လဲ  တ ရုတ္ မွာ ဘ႑ာ ေရး မ်က္ ျဖဳ  ဆို က္ ေန ေတာ့ ျမန္မာ ျပည္ က ခရို နီ ေဆြမ်ိ ဳ း ေပါ က္ ေဖၚ ေတြ လဲ ေထာက္ ပ့ံ ေငြ မ ရ လို လုပ္ ငန္ ေတြ အ ရွိန္ စ ေလ်ွ ာ့ ေန က် ျပီ ေလ ။ ႀကိဳ ပိဳြ င့္ ဝ ယ္ ထါးတဲ႔ သူ ေတြ လဲ ေငြ မွန္မွန္ မ သ ြင္း နိုင္ တါ နဲ႔ ဝ ယ္ လက္ မ ရွိ တါ နဲ႔ ေနာက္ ဆံုး အ ခ်ိန္ ထိ ေတာင့္ ခံ နိုင္ တဲ႔ သူ လူ စြမ္ ေကာင္းေပါ့ ။ ေရြးေကာက္ ပြဲ ျပီး လဲ နလံထူ ဖို ့ မ လြ ယ္ ပါ ဘူး ။

ေနာက္ တက္ တဲ႔ အစိုး ရ ေကါ့ ေန ေအါင္ ခံ ေပ ေတါ့ ။ လက္ ရွိ ပါ တီက အစိုးရ မ ဟုတ္ ေတါ့ လို ့ေနာက္ တက္ လါ တဲ႔ အ စိုး ရ  ၅ နွစ္ နဲ႔ ဘယ္ ေလာက္ လုပ္ ျပ နိုင္ မယ္ ထင္ လို ့လဲ႔ ။ ေဆာက္ လုပ္ ေရး ေတြ ရင္ နီွး ျမဳ တ္ နွံမွဳ ေတြ လါ ပါ ျပီ တဲ႔ ခင္ ဗ်ား တို တိုင္ ျပ ည္ ဘာ ထြ က္ လဲ အင္ မ တန္ လြ ယ္ တဲ႔ ဝါ ရွာျပား ေတာင္ ျပည္ တြ င္း ျဖစ္ ေတြ မထု တ္ နိုင္ ေတာ့ ဘူး တရုတ္ ပစၥ ည္ က ေစ် း ေပါ ေန လို ့။အုတ္ သဲ ေက်ာက္ က လဲြ လို ဘာ ရွိ လဲ ။ သစ္ ေတာင္ ေစ် း ႀကီးလို ့လုပ္ ငန္း ခြင္ ေတာ္ ေတာ္ မ်ားမ်ား သံ နဲ႔ ပဲ သုံး ေန က် ေပါ့ ။ Export  က် ေတာ့ ေကါ တနွစ္ ဘယ္ ေလါက္ ဖိုး ပို ့ နိုင္ လဲ

ပို ့ စ ရာ က ေတါ့   တို ့ စရာ   ပဲ က် န္ ေတာ့ တယ္ ။ အဲဒီ ေတာ့ ေငြေစ် း က် တာ မ ဆန္းပါ ဘူး ။ ရင္ း နွီ ျမဳ တ္ နွံ မွဳ ေတြ လါ လဲ ေင ြ ေစ် း က က် ေန အံုး မွာ ပါ ။ ဗီယက္ နမ္ ဟာ လြန္ ခ႔ဲ တဲ႔ နွစ္ အ စိတ္ ေလာက္ ၁၉၉၀ က တစ္ ေဒၚ လာ ဒြန္ ေငြ ၄၀၀၀ ေလက္ က ေန အ ခု ၂၂၀၀၀ ဘါ လို ျဖစ္ သြားလဲ ဒါ ေတာင္ ၃၀၀၀၀ ေလာက္ က ေန ျပန္ က် သြား ဒါ ။ ရင္ နွီးျမဳ တ္ နွံ မွဳ ေတြ အလံုး အ ရင္း ဝင္ လါ ေပ မဲ႔  သ ြ င္း  ကုန္ ဟာ ထြ က္ ကု န္ ထက္ အ ဆ ပြား မ်ား ေန လို ့ ေငြ ေႀကး ေဖါင္ ပြ မွဳ ကို ထိန္  းမ ရ တါ သာဓ က ပါ ပဲ။ ျမ န္ မာ ျပည္ လဲ ေစါင့္ ႀကည့္ ပါ အ စို ရ ေျပာင္း လို ့ စီးပြား ေရး ေကာင္း လါ ေပ မဲ႔  ေငြ ေႀက း ေဖါ င္းပ ြ  မွဳ  ဟာ ဆက္ ျဖစ္ ေန မွာ ပါ ။ ျမန္ ျမန္ ႀကီး မ ေဖါင္း ပြ  ရင္ ေတာ င္ တ ေျဖး ေျဖး ျခင္း ေဖါင္းပြ ေန မွာ ပါ ။

က်ြ န္ အေတာ္ ့ ရဲ့ ၁၉၈၁ မွယေန ့ ထိ နိုင္ ငံ တကာ  အ ထူးသ ျဖင့္  ဂ်ပန္ ကို ရီး ယား နဲ႔ အာ စီ ယံ နိုင္ ငံ ေတြ ရဲ ႔ စီးပြား ေရး အ ေတြ အ ႀကဳံ ေတြ ကို ေလ့ လါ ျပီး ေျပာ မယ္ ဆို ရင္
 အစိုး ရ ေကာင္း  လို ့ ရင္ း နီွးျမဳပ္ နွံ မွဳ ေတြဘယ္  ေလာ က္ ပဲ လါ ပါ ေစ ဆယ္ စု နစ္ အ တြင္း ေငြ ေႀကး နွစ္ ဆ ေဖါင္း ပြ လါ နိုင္ တယ္ လို ခန္႔ မွန္းလို ပါ တယ္

Sunday, July 4, 2021

 Living in US and Cultural Orientation


အမေရိကန်နိုင်ငံကို ရောက်နေပြီးတဲ့ သူတွေကော၊ လာဖို့ပြင်ဆင်နေတဲ့သူတွေကော မည်သည့်လုပ်ငန်းခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ် ဆောင်ရန် ရှောင်ရန် သတိပြုဆင်ခြင်ရမယ့် အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ယဉ်ကျေးမှုတချို့ကို ဝေမျှပေးလိုက်ပါတယ်။ သိထားပြီးသူတွေအတွက် မရည်ရွယ်ပါဘူး။


အထူး မှာကြားအသိပေးလိုတာကတော့ အမေရိကန်နိုင်ငံကို အခြေချရောက်ရှိနေထိုင်ကြတဲ့ မြန်မာလူမျိုးအများစုဟာ ကိုယ့်နိုင်ငံလိုပဲ သဘောထားကြပြီဖြစ်တော့ စည်းလုံးတာ မစည်းလုံးတာကို စိတ်ထဲမထားကြဖို့ လူသစ်တွေကို ကြိုပြီးအသိပေးထားပါရစေ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင် လူသစ်တွေအနေနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ အခြေချရောက်ရှိနေထိုင်ပြီးဖြစ်ကြတဲ့ မြန်မာလူမျိုးတွေရဲ့ ဆက်ဆံရေးအနေအထားတွေအပေါ် နားမလည်နိုင်၊ အထင်အမြင်လွဲမှားပြီး စိတ်အားငယ်နေတတ်ကြမှာဖြစ်တယ်။ 


⚠️နောက်တချက်က တော်တော်များများဟာ US ကိုလာပါလာပါလို့ခေါ်တဲ့စာတွေချည်းရေး၊ ကောင်းကြောင်းတွေချည်းရေးကြပေမယ့်လို့ ခက်ခဲမှုတွေလည်းရှိနေပြီး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက် စိတ်ဓာတ်ကျစရာတွေလည်းရှိနေတတ်တာကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့ ရေးသားကြတဲ့သူ အတော့်ကို နည်းပါတယ်။ ဥပမာ မြန်မာပြည်မှာတုန်းကလို ကိုယ့်ဇနီး၊သားသမီးနဲ့ချွေးမတွေကို ရိုက်နှက်ဆူပူကြိမ်းမောင်းလို့ရတယ်ထင်ပြီး US မှာပါ ထလုပ်ကြတော့ ရဲစခန်းရောက်၊ တရားရုံးရောက်၊ အချုပ်ရောက်၊ ထောင်ရောက်ဖြစ်တတ်ကြပါတယ်။ သားသမီးမြေးတွေဟာလည်း သူ့ချစ်သူရည်းစားတွေနဲ့ မိဘရှေ့တင် ကြူနေကြတာတင်မကပဲ အိပ်ခန်းထဲထိပါ တက်ကြူနေတတ်ကြတော့ မိဘဘိုးဘွားတွေမှာ သတ်မယ်ဖြတ်မယ်ဖြစ်ပြီး သားသမီးမြေးတွေရဲ့ရဲစခန်းမှာ ပြန်အတိုင်ခံရတော့ ကြီးမားတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်တွေ စိတ်ဓာတ်ကျစရာတွေလည်းရှိနေတတ်ကြပါတယ်။ Criminal Record ရှိထားပြီဆိုတာနဲ့ Green Card လျှောက်တာ၊ Citizenship လျှောက်တာ၊ အလုပ်လျှောက်တာ၊ အိမ်ငှားတာတွေအတွက် တောက်လျှောက်ကို ခက်ခဲပြီး စိတ်ဓာတ်ကျစရာတွေဖြစ်နေတတ်ပါမယ်။ ဒါတွေကို နားလည်လက်ခံထားနိုင်ကြဖို့ ကျနော့်အနေနဲ့ ခုလိုကြိုတင်မီးမောင်းထိုးပြ ရေးသားဝေမျှခြင်းဖြစ်ပါတယ်။


အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ အခြေချရောက်ရှိနေထိုင်ပြီးဖြစ်ကြတဲ့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ မြန်မာပြည်မှာ နေထိုင်ကြသလို အခြေအနေမျိုးနဲ့ နေသားကျဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ မြန်မာပြည်မှာလိုပဲ မည်သည့်လူမျိုးပဲဖြစ်ဖြစ်၊ မည်သည့်တိုင်းရင်းသားပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လူဖြူပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လူမဲပဲဖြစ်ဖြစ်၊ မက္ကစီကန်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တရုတ်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကုလားပဲဖြစ်ဖြစ် လူကောင်းရှိသလို လူဆိုးလည်းရှိပါတယ်။ ကူညီတတ်တဲ့ စိတ်ထားရှိသလို၊ ကလိမ်ကကျစ် စိတ်ထားလည်းရှိကြပါတယ်။ ဒါဟာ စည်းလုံးတာ မစည်းလုံးတာ မဟုတ်ပဲ၊ နိုင်ငံတခု၊ဒေသတခုမှာ အခြေချနေထိုင်ကြတဲ့ အခြေအနေမျိုးပဲဖြစ်တယ်ဆိုတာကို စကားခံပြောထားပါရစေ။


👨‍🏫Cultural Orientation


🙆‍♂️ပြုမူနေထိုင်ပုံ

လူအများကြားထဲ နှာချီတာ၊ ချောင်းဆိုးတာကို လက်မောင်းနဲ့ကာပြီး/Tissues နဲ့ကာပြီး ကိစ္စရှင်းရပါတယ်။


အဆောက်အဦးတခုခုရဲ့ တံခါးမတွေကနေ ဝင်/ထွက်တဲ့အခါ အရှေ့မှာ အရင်ရောက်နေရင် နောက်လူတွေအတွက် အရင်ဝင်/ထွက်လုပ်နိုင်ဖို့ တံခါးကိုဖွင့်ပေးထားပြီး ဦးစားပေးကူညီရပါတယ်။


🏡🏢အိမ်ငှား/အခန်းငှား

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ များသောအားဖြင့် အိမ်၊အခန်း ငှားနေမယ်ဆိုရင် Social Security Number, State ID, Passport, Bank Account/Credit Card ရှိရပါတယ်။ အိမ်/အခန်း ငှားခကို ငွေသားနဲ့လည်း ပေးချေလို့ရပါတယ်။ ကိုယ်နေချင်တဲ့ အိမ်/အခန်းကိုကြိုပြီးတော့ စာရင်းပေးထားရပါတယ်။ စရံငွေ (Deposit) (၁)လစာ ပေးထားရပါတယ်။ တချို့က လနဲ့ချီပြီးစောင့်ရပါတတ်တယ်။ အိမ်/အခန်း ပြန်အပ်မယ်ဆိုရင် တချို့ (၁)လ ကြိုပြီးတော့ အကြောင်းကြားထားရတယ်။ ကိုယ်နေခဲ့တဲ့ အိမ်/အခန်းပျက်စီးမှုပေါ်မူတည်ပြီးတော့ Deposit ပြန်မရကြတာ များပါတယ်။ တနယ်တကျေးပြောင်းတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တခြားရပ်ကွက်ကိုပြောင်းတာပဲဖြစ်ဖြစ် လက်ရှိငှားနေတဲ့ အိမ်ခန်းရဲ့လက်ကျန်လစဉ်သက်တမ်းအတွက်ကို ဆက်ပေးနေရမှာဖြစ်တော့ လစဉ်သက်တမ်းပြည့်မယ့်အချိန်နဲ့ကိုက်အောင် စီစဉ်တတ်ဖို့လိုပါလိမ့်မယ်။


💵အလုပ်အကိုင်

အမေရိကန်နိုင်ငံကို ရောက်လာတဲ့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် စိတ်အားထက်သန်ကြတာ အရမ်းကောင်းတဲ့အခြေအနေအခွင့်အလမ်းတခုပဲဖြစ်တယ်။ ဒါမဲ့ အလုပ်မရွေးမိဖို့တော့ လိုမယ်။ မြန်မာပြည်မှာဆိုရင် Computer နဲ့လုပ်စားလာခဲ့တာ၊ စာရင်းကိုင် လုပ်လာခဲ့တာ အစရှိသဖြင့် အရင်ကအခြေအနေတွေနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံကို ရောက်စမှာ ဘဝင်မြင့်နေလို့မရပါဘူး။ အမြန်ဆုံးရရှိတဲ့ အလုပ်ကိုသာ လက်ခံလိုက်ပါ။ ဘဝသစ် စိတ်သစ်ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုကိုယ် အစပြုတာကို လက်ခံနိုင်ရမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့အခြေအနေနဲ့ပညာရေးအခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီးတော့ အလုပ်အကိုင် အဆင့်ကွာခြားနေမှာဖြစ်တယ်။ အသေးစားလုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းတွေအတွက် အစိုးရကထောက်ပံ့မတည်ငွေတွေ ပေးတယ်ဆိုပေမယ့် ကိုယ်ကအရင်စတင်လုပ်နေရပြီး လုပ်ငန်းရဲ့သက်တမ်း ၊ ဝင်ငွေ၊ အလုပ်သမား အစရှိတဲ့ ထောက်ခံချက် စာရွက်စာတမ်းတွေကို တင်ပြဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်။ 


👮‍♀️🚔မတော်တဆ ယာဉ်တိုက်မှု 

မတော်တဆ ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်တဲ့အခါ ကားနှစ်စီးလုံးရဲ့အခြေအနေကို ဓါတ်ပုံရိုက်ထားပါ။ 911 ကို ချက်ချင်းခေါ်ပြီး အကြောင်းကြားအသိပေးပါ။ မြန်မာလူမျိုးအချင်းချင်းမို့ဆိုပြီးလည်း လုံးဝအားမနာပါနဲ့။ ကိုယ်တို့အချင်းချင်းရှင်းကြမယ်၊ ရဲခေါ်စရာမလိုဘူးဆိုတာကို မလိုက်လျော်မိပါစေနဲ့။ အားလုံးဟာ ကိုယ့်ဘေလ်နဲ့ကိုဖြစ်နေကြတော့ ကားပြင်မယ့်စရိတ်ငွေက ထင်တာထက်များနေရင် အဲလောက်များရသလားဆိုပြီး၊ နားလှည့်ပါးရိုက် ရှောင်သခင်လုပ်တတ်ကြပါတယ်။ ကြာလာတော့ ဖုန်းခေါ်ရင်တောင် မကိုင်တော့ဘူးဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုအချိန်မျိုးဆိုရင် ဘယ်သူကမှ ကူညီပေးလို့မရတော့ပဲ ကိုယ့်ငွေထုတ်ပြီးတော့သာ ပြင်ရပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ့်ကား တိုက်ထားတယ်ဆိုတဲ့ မှတ်တမ်းတောင် Carfax မှာစာရင်းဝင်ခံရပါအုံးမယ်။ ကိုယ့်ကား Insurance ဖိုးလည်း ထပ်တက်ခံရပါလိမ့်မယ်။ 


🤬ကလေး ပြောဆိုဆုံးမမှု

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ကလေးတွေကို ဆုံးမရင် မြန်မာပြည်မှာလို ရိုက်နှက်လို့ မရပါဘူး။ သတ်ပစ်မယ်၊ တခုခုနဲ့ကိုင်ပေါက်လိုက်မယ် အစရှိတဲ့ ခြိမ်းချောက်တဲ့ စကားအသုံးအနှုန်းတွေနဲ့ ဆုံးမလို့ မရပါဘူး။ ကျောင်းကပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကလေးတွေက တိုင်ကြားလို့ပဲဖြစ်ဖြစ် မိဘတွေ၊ အဘိုးအဘွားတွေ၊ ဦးလေးတွေ၊အဒေါ်တွေ တရားရုံးရောက်တတ်သလို၊ ကလေးတွေကို နိုင်ငံတော်က ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားတတ်ပါတယ်။ 


🙅‍♂️အပြောအဆိုဆက်ဆံမှု (Discrimination)

မြန်မာပြည်မှာလို တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် နောက်ပြောင်ဆက်ဆံပြောဆိုတာတွေဖြစ်တဲ့ ပြောင်ကြီး၊ ထိပ်ပြောင်၊ လောရှည်၊ ဓါတ်တိုင်၊ ဝက်ပုတ်၊ ဝတုတ်၊ဖက်တီး၊ သွားခေါ၊ အသားမဲ၊ မဲလုံး၊ ကွတကွတ၊ ငပိန်၊ ဂျပု၊ ခုချိန်ထိ ရည်းစားမရနိုင်သေးဘူးလား အစရှိတဲ့ပြောဆိုမှုတွေဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို ထိခိုက်စေပြီး၊ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုဖြစ်တယ်လို့ သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။ အမေရိကန်လူမဲတွေကို မြန်မာပြည်မှာ ပြောနေ ခေါ်နေကြတဲ့အတိုင်း ပြောလို့ ခေါ်လို့မရပါဘူး။ လူမဲလို့ပဲ ပြောကြ ခေါ်ကြပါ။ အဲဒီလို ပြောဆိုဆက်ဆံလိုက်မိတဲ့အတွက် Warning ⚠️ ပေးခံရနိုင်တာ၊ အလုပ်ထုတ်ခံရနိုင်တာ၊ တရားရုံးရောက်ရနိုင်တာ၊ နောက်ဆုံး လူတိုင်းသေနတ်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ရထားတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်တော့ အပစ်ခံရနိုင်တာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ 


💝ချစ်သူရည်းစားထား

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ အသက် ၁၈နှစ်နဲ့အောက် ဆယ်ကျော်သက်တွေနဲ့ အသက် ၂၅နှစ်ကျော်တွေ တရားဝင် ချစ်သူရည်းစားဖြစ်/အတူနေလို့မရပါဘူး။ ဥပမာ။ မိန်းကလေးက အသက် ၂၅နှစ်ကျော်အရွယ်ဖြစ်ပြီး၊ ယောက်ျားလေးက အသက် ၁၈နှစ်နဲ့အောက်ဖြစ်တဲ့သူနဲ့ အတူနေဖို့ကြိုးစားခဲ့ရင် မိန်းကလေးဟာ မဒိမ်းမှုနဲ့တရားစွဲဆိုခံရနိုင်ပါတယ်။


နောက်မိန်းကလေး/အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ရင်းနှီးတယ်ဆိုတိုင်း မြန်မာပြည်မှာနေသလို၊ လက်သရမ်း၊ ပါးစပ်သရမ်းလို့မရပါဘူး။ ပုခုံးဖက်၊ဒူးပုတ်ပေါင်ပုတ်မလုပ်မိပါစေနဲ့၊ ခင်မင်ရင်းနှီးနဲ့အခါ ရချင်ရတတ်ပေမယ့်၊ စိတ်မထင်ရင်မထင်သလို အတိုင်ခံရပြီး တရားရုံးရောက်နိုင်သလို ဒဏ်ရိုက်ခံရနိုင်ပါတယ်။ 


🛍 🛒စျေးဝယ်ထွက်

မြန်မာပြည်မှာလို အပြင်ထွက်စျေးဝယ်/shopping ထွက်ပြီးဆိုတာနဲ့ စိတ်ထဲပေါ်လာတာ၊ မြင်လိုက်တာ၊ သဘောကျလို့ဆိုပြီး စိတ်ကူးရှိရာလျှောက်ဝယ်တတ်တဲ့အကျင့်ကို ဖျောက်ပစ်ပြီး၊ မီးဖိုချောင်အတွက် အဓိကအလိုအပ်ဆုံး၊ ဝတ်စားဆင်ယဉ်ဖို့အတွက် အဓိကအလိုအပ်ဆုံးတွေကို စျေးဝယ်မထွက်မှီ ကြိုတင်စာရင်းပြုစုပါ။ ဒါဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ငွေကြေးသုံးစွဲမှုစနစ်ကောင်း အကျင့်တခုပဲဖြစ်တယ်။ အဲဒီလို စနစ်ကောင်းအကျင့်ကို မလုပ်ထားရင် နှစ်တွေကြာလာတာနဲ့အမျှ အကြွေးတွေများတထက် များလာပြီး၊ အကြွေးစပ်တဲ့ နှစ်တွေသာဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။


🚘ကားဝယ်

Zero Milage အသစ်မှ၊ အကောင်းစားမှ၊ Audi၊ Mercedes၊ BMW မှဆိုပြီးတော့ မလုပ်မိပါစေနဲ့။ ဒီလိုကားတွေဟာ တခုခုချို့ယွင်းတဲ့အခါ ပြင်ပေးခကို အချိန်နဲ့သတ်မှတ်တာဖြစ်လို့ မပြီးဆုံးနိုင်တဲ့ ပန်းချီကားရေးဆွဲသလို၊ ပါလာတာလေးလဲကုန်၊ ရှိထည့် ရှိထည့်ဆိုပြီး နောက်ကျောက ဓါးနဲ့ထိုးခံရတာဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဂျပန်ကားတွေဖြစ်တဲ့ Milages (၅)သောင်းအောက်တွေ ကိုယ်နိုင်သလောက် ချင့်ချိန်ပြီး ရှာဝယ်စီးလို့ရပါတယ်။


💪ယာဉ်မောင်းတတ်ဖို့လို

​အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ အသက် ၁၈နှစ်နဲ့အထက် ယောကျာ်းကော၊မိန်းမကော ကားမောင်းနိုင်ရပါမယ်။ အားလုံးကိုယ့်ဒူးကိုယ်ချွန် လုပ်နိုင်ရပါမယ်။ မိသားစုအတွင်း လိုအပ်တဲ့အချိန် တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အပြန်အလှန်အကူအညီပေးနိုင်ဖို့ ကားမောင်းတတ်ထားဖို့လိုပါတယ်။


🏦Bank Accounts 

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ဖြစ်နိုင်ရင် အသက် ၁၈နှစ်နဲ့အထက် လူတိုင်း Bank Account နဲ့ Saving Account တခုစီ ရှိထားတာ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဒါဟာ မိမိရဲ့ငွေသား ခိုးယူ/ပျောက်ဆုံးမှုမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ခြင်းလည်းဖြစ်ပါတယ်။ နောက် Credit Card တခုခုလည်း ရှိထားသင့်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့လိုအပ်တဲ့ငွေကြေးသုံးစွဲမှုကို ကိုယ့်ဘာသာ ချင့်ချိန်တတ်တဲ့ အကျင့်ရှိထားရပါတယ်။ ဥပမာ။ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ခင်ပွန်းသည်က Credit (Credit အကြောင်း သိခြားရေးပါအုံးမယ်)ပျက်ခဲ့ရင် ဇနီးဖြစ်သူရဲ့နာမည်နဲ့ ဆက်လက်ရပ်တည်ပြီး မိသားစုဝင်ငွေ/စီးပွားရေးကို လည်ပတ်နေလို့ရမှာ ဖြစ်တယ်။


🗽အခွန်ဆောင်

အမေရိကန်နိုင်ငံဟာ အခွန်ငွေတွေနဲ့တိုင်းပြည်ကိုတည်ဆောက်တာဖြစ်လို့ လူတိုင်းအခွန်ဆောင်ဖို့ အထူးလိုအပ်ပါတယ်။ အခွန်ဆောင်ခြင်းဟာ ကိုယ်အလုပ်မလုပ်နိုင်တဲ့ အချိန်/အလုပ်ရှာနေလို့ အလုပ်မရသေးခင်အချိန်၊ မသန်မစွမ်း၊ ပင်စင် အစရှိတာတွေအတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရကနေ အခွန်တွေနဲ့ စားရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ငွေသား အစရှိတဲ့ ပြန်လည်ထောက်ပံ့တာတွေ ဆောင်ရွက်ပေးရတာဖြစ်တယ်။ 


🏩ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ လူတိုင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှေက်မှုအနေနဲ့ မိသားစုဆရာဝန်တစ်ယောက်ကို ဆေးခန်းတခုခုမှာ နာမည်စာရင်းသွင်းပြီး အပ်ထားရပါတယ်။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအတွက် ကုန်ကျမဲ့ငွေတွေကို တာဝန်ယူပေးဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်တဲ့ Medical Insurance အကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းတွေ အများကြီးရှိနေပါတယ်။ အဲဒီအထဲက ကိုယ့်ရဲ့ဝင်ငွေပေါ်မူတည်ပြီးတော့ ကိုယ့်ကျန်းမာရေးအတွက်လိုအပ်တဲ့ ကိုယ်လက်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရွေးချယ်ဝယ်ယူနိုင်ပါတယ်။ ဝင်ငွေအရ

မ်းနည်းတဲ့ သူတွေအတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရကနေ Medicaid ဆိုပြီး တာဝန်ယူထားပေးပါတယ်။

(Healthcare နဲ့ပတ်သက်လို့ သီးခြားရေးပါအုံးမယ်)


💰အရမ်းခက်ခဲကြပ်တည်းနေတဲ့ သူတွေအတွက် 

နိုင်ငံတော်အစိုးကနေ Government Assistance Program ဆိုပြီး ကူညီစောင့်ရှောက်ဖို့ စီမံထားပေးပါတယ်။ 


Cash Assistance Programs ဆိုပြီးတော့ အလုပ်မရခင် ငွေကြေးဆိုင်ရာနဲ့ ယာယီကူညီထောက်ပံ့ပါတယ်။ အလုပ်ကို အမြန်ဆုံးရရှိဖို့ ကြိုးစားရပါမယ်။

For people who are having difficulty finding a job, two programs provide temporary financial assistance: Temporary Assistance to Needy Families (TANF) for parents with children and Refugee Cash Assistance (RCA) for single and married refugees without children.


Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP)/ Food Stamps ဆိုပြီးတော့  စားသောက်ကုန်ဆိုင်ရာတွေနဲ့ ယာယီကူညီထောက်ပံ့ပါတယ်။

This federal program provides assistance to low-income people in the United States to buy food. A person in this program is given a debit card that can be used to buy a certain amount of food each month. Refugees may apply for food assistance at a local government office. The amount of assistance is different in every state and based on family size and income.


Supplemental Security Income (SSI) ဆိုပြီးတော့ မသန်မစွမ်းသူတွေနဲ့ အသက် (၆၅) နဲ့အထက် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေအတွက် ငွေကြေးဆိုင်ရာနဲ့ ကူညီထောက်ပံ့ပါတယ်။ Green Card ကိုသာ ရရှိကိုင်ဆောင်ထားပြီး၊ နိုင်ငံသားမဖြစ်သေးတဲ့သူကိုတော့ US မှာ နေထိုင်စဉ် (၇)နှစ်အထိပဲ အဲဒီအခွင့်အရေးကို ခံစားရပြီး၊ နိုင်ငံသားမဖြစ်သေးသ၍ အဲဒီခံစားခွင့်ကို ရပ်တန့်ထားမှာဖြစ်တယ်။


This is a federal cash assistance program for people who are disabled or over the age of 65 and have little or no income.


Child Care Assistance Programs ဆိုပြီးတော့ ဝင်ငွေနည်းတဲ့ မိဘတွေအတွက် ကလေးတွေကို ကူညီထောက်ပံ့ပါတယ်။

Some communities provide free or low-cost child care for low-income people so they can work or look for work.


ခုလက်ရှိ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ President Joe Biden လက်ထက်မှာတော့ 

$15 တစ်နာရီအခြေခံလုပ်အားခ 

$400 အလုပ်လက်မဲ့ထောက်ပံ့ကြေး လစဉ်

$600 အိမ်ခန်းခထောက်ပံ့ကြေး လစဉ်

$300 အသက် ၆နှစ် ကလေးထောက်ပံ့ကြေး လစဉ်

$250 အသက် ၁၇နှစ် ကလေးထောက်ပံ့ကြေး လစဉ် အစရှိသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်သူတွေကို ထောက်ပံ့ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ပေးနေပါတယ်။


#JamesMirror


#Reference

https://corenav.org/en/programs/cultural-orientation/?fbclid=IwAR2pyG_Xd_GQ7RY6qRqTMXnUb6ILzABjh5w-oymAG23eq-SAhwpTR3QGWpE


Thursday, December 3, 2020

အမေရိကားအကြောင်း 2020


 အမေရိကားအကြောင်း 

2020 ဖေ့ဘုတ်မှ အမေရိကားနေသူ မြန်မာ လူငယ်တစ်ဦး 

https://www.facebook.com/minthuracreates/

Saturday, March 30, 2019

အမေရိကားမှာ အများစု ကားမောင်းလိုင်စင်


အမေရိကားမှာ အများစု ကားမောင်းလိုင်စင် အလွယ်တကူ ရကြပေမဲ့ ပေါ့တန်ဖြေရင် ပထမအကြိမ်မှာ စာမေးပွဲကျ သူချည်းပါပဲ။ ကျနော် DMV သွားဖြေ၊ အောင်လက်မှတ်ပုံလေးပါ။ ကားအကြောင်း ကိုKelvin လို ရယ်စရာတွေ အများကြီးပါ။ တက္ကဆက်မှာ ညသန်းကောင် Highway ပေါ်တက်တာ မီးမပြလို့ ရဲကား ဖမးခံရ၊ မြန်မာလိုင်စင် နဲ့ မြန်မာပတ်စပို့ ကို ညသန်းကောင်အချိန် အမေရိကန်ရဲ ဗဟိုအထိ မှန်ကန်ကြောင်း. ၂နာရီလောက် စစ်ဆေးခံရဖူးပါတယ်။  Alcohol Test, ရဲ လူငယ်လေးနဲ့ ၂ယောက်နဲ့ အလပ စကားပြောခဲ့ရတယ်။ ပတ်စပို့ ဗဟိုကစစ်တာ အဖြေ သိအောင် ၁နာရီ စောင့်ရတယ်။ ကားအကြောင်း ဆောင်ပါး တစ်ခု ဘလောက်ခေတ် ၂၀၀၉ မှာ ရေးခဲ့တာပါ။
https://burmeseamericasingapore.blogspot.com/2011/06/blog-post_2.html
=============
အမေရိကားမှာ အများစု ကားမောင်းလိုင်စင် အလွယ်တကူ ရကြပေမဲ့ ပေါ့တန်ဖြေရင် ပထမအကြိမ်မှာ စာမေးပွဲကျ သူချည်းပါပဲ။ ကျနော် DMV သွားဖြေ၊ အောင်လက်မှတ်ပုံလေးပါ။ ကားအကြောင်း ကိုKelvin လို ရယ်စရာတွေ အများကြီးပါ။ တက္ကဆက်မှာ ညသန်းကောင် Highway ပေါ်တက်တာ မီးမပြလို့ ရဲကား ဖမးခံရ၊ မြန်မာလိုင်စင် နဲ့ မြန်မာပတ်စပို့ ကို ညသန်းကောင်အချိန် အမေရိကန်ရဲ ဗဟိုအထိ မှန်ကန်ကြောင်း. ၂နာရီလောက် စစ်ဆေးခံရဖူးပါတယ်။  Alcohol Test, ရဲ လူငယ်လေးနဲ့ ၂ယောက်နဲ့ အလပ စကားပြောခဲ့ရတယ်။ ပတ်စပို့ ဗဟိုကစစ်တာ အဖြေ သိအောင် ၁နာရီ စောင့်ရတယ်။ ကားအကြောင်း ဆောင်ပါး တစ်ခု ဘလောက်ခေတ် ၂၀၀၉ မှာ ရေးခဲ့တာပါ။
https://burmeseamericasingapore.blogspot.com/2011/06/blog-post_2.html
.
=======
.
Kelvin 6.months in 2019 ပို့စ်
အမေရိကန်နိုင်ငံ 🇺🇸

ကို လာ လည်ကြမဲ့ သူတွေ ကော
သည် မှာ အခြေချ နေ ကြမဲ့ သူ တွေ အတွက်ပါ။

တတိယ အကြိမ် မြောက်
ကျွန်တော့ ရဲ့ အင်/ယာ ဆိုင် ရာ
သုေျတသန ခ ရီးစဉ် (၆ လ နီးပါး)
ပီးဆုံး ခါနီးပါပီ။

သည် တစ် ခေါက် တော့
မြန်မာပြည် ပြန်ရောက် ရင်
တစ်ထောင့် ငါး ည ပုံ ပြင် လေး (Thousand and 5 Nights)
 တွေ ရေး ပြ ရ မလား ဘဲ။

အခု တစ်ခေါက် မှာ
ထဲထဲ ဝင်ဝင် သိ လာ ခဲ့ ရ တဲ့
DMV ( Department of Vehicle) မြန်မာလို ကညန ရုံး ပေါ့။

၁- မြန်မာနိုင်ငံ က ထုတ် ယူလာတဲ့
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းခွင့် လက်မှတ်
( International Driving Permit )
Issued by-
Department of Road Transportation , Naypyitaw

ဟာ
အမေရိကန်နိုင်ငံ 🇺🇸မှာ
တရားဝင် မောင်း လို့ လုံး ၀ မရ ပါဘူး။

(မိမိ ကိုယ်တိုင် DMV က အရာရှိ နဲ့ တွေ့ ဆုံ မေး ပီး ခဲ့ပါပီ)
Asia က ဖြစ် လို့ ပါ လို့ ပြော ပါတယ်။
ဆက် ပြော တာ တော့ နောင် မှ အသေးစိတ် ပြော ပြပါမယ်။

2- မိမိကိုယ်တိုင် ၂ ကြိမ်
သူများ ကား က ဝင်တိုက် တာ ကြုံ ခဲ့ ပီး ပါပီ။
Police က စ မေးတာ က DMV က America ကားမောင်း လိုင် စင်ပါဘဲ။
မရှိ ခဲ့ ရင် ချက် ခြင်း လက် ထိပ် ခတ် ပါ တယ် ပြော ပါတယ်။

3- အားလုံး ကို တိတိကျကျ ကိုင်တွယ် တော့
တရား ဥပဒေ အတိုင်း ထိထိရောက်ရောက် အရေး ယူ တာပါဘဲ။
( မြန်မာ နိုင် ငံ လို လာဘ် ထိုး လို့ လုံး၀ ( လုံးဝ) မရ ပါဘူး။)

4- တကယ် လို့ သူတို့ နိုင်ငံ ရဲ့ တရား ဝင် DMV လိုင်စင်မရှိဘဲ
မြန်မာ က ထုတ် တဲ့ IDP- (International Driving Permit) ဆို
ကောင်းမွန် တဲ့ Insurance Company က လုံး၀ မလုပ် ပေးပါ။
အကြံ အဖန် တွေ က တော့ လုပ် ကြပါတယ်။

သည်လို ခိုး ပီး လုပ် ထား တဲ့ အဆင့်နိမ့် လက်မှတ် တွေ နဲ့ သာ
ကားတိုက်မှု ( မိမိ က ဘဲ တိုက် တိုက်/ တစ်ခြား လူ က ဘဲ တိုက်တိုက် )
ဖြစ် ခဲ့ရင် တော့
အမေရိကန် ရဲ့ တိကျ လှ တဲ့ ဥပဒေ က ထိထိရောက် ရောက် တွယ် ပီသာ မှတ် ကြ ပါရန်။
ခံရ ပီး ဘ၀ တောင် ပျက် ပီသာ မှတ် ပေတော့ လို့သာ။

🇺🇸 မှာ က တရား ဥပဒေ က သိပ်စိုး မိုး တော့
သူတို့ နိုင် ငံ သား တွေ လဲ
အစိုး ရ ကို လေးစား ကြ ရ ပီ ပေါ့။

မိမိရဲ့ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ယာဉ် မတော် တဆ မှု မှာ

သူများ ကား က မိမိတို့ ကားကို ဝင်
တိုက် ခံ ရတာ ( ၂ ခါ စလုံးပါဘဲ)

မောင်း သူ က
မှန်ကန် တဲ့ DL / Insurance လက်မှတ် တွေရှိနတော့
(မိမိ က လဲ တရား ဝင် နေထိုင် ခွင့် ဗီဇာ က သက်တမ်း ရှိနေတော့)

မိမိ လို နိုင်ငံခြားသား အတွက် တောင် မှ
ကား တိုက် လိုက် လို့ ဖြစ် သွား တဲ့

ခါး အဆစ် ရိုး လွှဲ သွား  တာ ကို တောင်
ဆေး ကုသမှု US $ 5000 (  မြန်မာငွေ- ကျပ် ၇၅ သိန်း ဖိုး ကု သ နေ ရ ပါတယ်) ဖိုး အထိ ( နာမည် ကြီး အဖြူ Dr. ကြီး နဲ့)
ကုသ ပေးတာပါ။

အမေရိကန်နိုင်ငံ မှာ ဖြစ် လို့ သာ ပေါ့။

ကဲ-
မိမိတို့ မြန်မာ တွေ အမေရိကန်🇺🇸
 ရောက် ရင်
အတင့် မရဲကြ/ လက်တည့် မစမ်း ကြ ပါ နဲ့လို့သာ။

ယာဉ်တိုက်မှု အမေရိကန် 🇺🇸
၏ မှာ ဖြစ် ရင်
သူတို့ နိုင်ငံ
 Highway Police ကနေ
ဘာတွေ အသေးစိတ် Report  အတွက် မေးတာ တွေ ကို post တင် ပေး ပါ မယ်။

ခောတ်တ
အမေရိကန်နိုင်ငံ။🇺🇸
၃၀-၃-၂၀၁၉

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2383876014990602&id=100001046793715




အေမရိကားမွာ အမ်ားစု ကားေမာင္းလိုင္စင္ အလြယ္တကူ ရၾကေပမဲ့ ေပါ့တန္ေျဖရင္ ပထမအႀကိမ္မွာ စာေမးပြဲက် သူခ်ည္းပါပဲ။ က်ေနာ္ DMV သြားေျဖ၊ ေအာင္လက္မွတ္ပံုေလးပါ။ ကားအေၾကာင္း ကိုKelvin လို ရယ္စရာေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ တကၠဆက္မွာ ညသန္းေကာင္ Highway ေပၚတက္တာ မီးမျပလို႕ ရဲကား ဖမးခံရ၊ ျမန္မာလိုင္စင္ နဲ႔ ျမန္မာပတ္စပို႕ ကို ညသန္းေကာင္အခ်ိန္ အေမရိကန္ရဲ ဗဟိုအထိ မွန္ကန္ေၾကာင္း. ၂နာရီေလာက္ စစ္ေဆးခံရဖူးပါတယ္။  Alcohol Test, ရဲ လူငယ္ေလးနဲ႕ ၂ေယာက္နဲ႕ အလပ စကားေျပာခဲ့ရတယ္။ ပတ္စပို႕ ဗဟိုကစစ္တာ အေျဖ သိေအာင္ ၁နာရီ ေစာင့္ရတယ္။ ကားအေၾကာင္း ေဆာင္ပါး တစ္ခု ဘေလာက္ေခတ္ ၂၀၀၉ မွာ ေရးခဲ့တာပါ။
https://burmeseamericasingapore.blogspot.com/2011/06/blog-post_2.html
=============
အေမရိကားမွာ အမ်ားစု ကားေမာင္းလိုင္စင္ အလြယ္တကူ ရၾကေပမဲ့ ေပါ့တန္ေျဖရင္ ပထမအႀကိမ္မွာ စာေမးပြဲက် သူခ်ည္းပါပဲ။ က်ေနာ္ DMV သြားေျဖ၊ ေအာင္လက္မွတ္ပံုေလးပါ။ ကားအေၾကာင္း ကိုKelvin လို ရယ္စရာေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ တကၠဆက္မွာ ညသန္းေကာင္ Highway ေပၚတက္တာ မီးမျပလို႕ ရဲကား ဖမးခံရ၊ ျမန္မာလိုင္စင္ နဲ႔ ျမန္မာပတ္စပို႕ ကို ညသန္းေကာင္အခ်ိန္ အေမရိကန္ရဲ ဗဟိုအထိ မွန္ကန္ေၾကာင္း. ၂နာရီေလာက္ စစ္ေဆးခံရဖူးပါတယ္။  Alcohol Test, ရဲ လူငယ္ေလးနဲ႕ ၂ေယာက္နဲ႕ အလပ စကားေျပာခဲ့ရတယ္။ ပတ္စပို႕ ဗဟိုကစစ္တာ အေျဖ သိေအာင္ ၁နာရီ ေစာင့္ရတယ္။ ကားအေၾကာင္း ေဆာင္ပါး တစ္ခု ဘေလာက္ေခတ္ ၂၀၀၉ မွာ ေရးခဲ့တာပါ။
https://burmeseamericasingapore.blogspot.com/2011/06/blog-post_2.html
.
=======
.
Kelvin 6.months in 2019 ပို႕စ္
အေမရိကန္နိုင္ငံ 🇺🇸

ကို လာ လည္ၾကမဲ့ သူေတြ ေကာ
သည္ မွာ အေျခခ် ေန ၾကမဲ့ သူ ေတြ အတြက္ပါ။

တတိယ အၾကိမ္ ေျမာက္
က်ြန္ေတာ့ ရဲ႕ အင္/ယာ ဆိုင္ ရာ
သုေ်တသန ခ ရီးစဥ္ (၆ လ နီးပါး)
ပီးဆံုး ခါနီးပါပီ။

သည္ တစ္ ေခါက္ ေတာ့
ျမန္မာျပည္ ျပန္ေရာက္ ရင္
တစ္ေထာင့္ ငါး ည ပံု ျပင္ ေလး (Thousand and 5 Nights)
 ေတြ ေရး ျပ ရ မလား ဘဲ။

အခု တစ္ေခါက္ မွာ
ထဲထဲ ၀င္၀င္ သိ လာ ခဲ့ ရ တဲ့
DMV ( Department of Vehicle) ျမန္မာလို ကညန ရံုး ေပါ့။

၁- ျမန္မာနိုင္ငံ က ထုတ္ ယူလာတဲ႔
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ယာဥ္ေမာင္းခြင့္ လက္မွတ္
( International Driving Permit )
Issued by-
Department of Road Transportation , Naypyitaw

ဟာ
အေမရိကန္နိုင္ငံ 🇺🇸မွာ
တရား၀င္ ေမာင္း လို႕ လံုး ၀ မရ ပါဘူး။

(မိမိ ကိုယ္တိုင္ DMV က အရာရွိ နဲ့ ေတြ႕ ဆံု ေမး ပီး ခဲ့ပါပီ)
Asia က ျဖစ္ လို႕ ပါ လို႕ ေျပာ ပါတယ္။
ဆက္ ေျပာ တာ ေတာ့ ေနာင္ မွ အေသးစိတ္ ေျပာ ျပပါမယ္။

2- မိမိကိုယ္တိုင္ ၂ ၾကိမ္
သူမ်ား ကား က ၀င္တိုက္ တာ ၾကံု ခဲ့ ပီး ပါပီ။
Police က စ ေမးတာ က DMV က America ကားေမာင္း လိုင္ စင္ပါဘဲ။
မရွိ ခဲ့ ရင္ ခ်က္ ျခင္း လက္ ထိပ္ ခတ္ ပါ တယ္ ေျပာ ပါတယ္။

3- အားလံုး ကို တိတိက်က် ကိုင္တြယ္ ေတာ႕
တရား ဥပေဒ အတိုင္း ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရး ယူ တာပါဘဲ။
( ျမန္မာ နိုင္ ငံ လို လာဘ္ ထိုး လို႕ လံုး၀ ( လံုး၀) မရ ပါဘူး။)

4- တကယ္ လို႕ သူတို႕ နိုင္ငံ ရဲ႕ တရား ၀င္ DMV လိုင္စင္မရွိဘဲ
ျမန္မာ က ထုတ္ တဲ့ IDP- (International Driving Permit) ဆို
ေကာင္းမြန္ တဲ့ Insurance Company က လံုး၀ မလုပ္ ေပးပါ။
အၾကံ အဖန္ ေတြ က ေတာ့ လုပ္ ၾကပါတယ္။

သည္လို ခိုး ပီး လုပ္ ထား တဲ့ အဆင့္နိမ့္ လက္မွတ္ ေတြ နဲ့ သာ
ကားတိုက္မွု ( မိမိ က ဘဲ တိုက္ တိုက္/ တစ္ျခား လူ က ဘဲ တိုက္တိုက္ )
ျဖစ္ ခဲ့ရင္ ေတာ့
အေမရိကန္ ရဲ႕ တိက် လွ တဲ့ ဥပေဒ က ထိထိေရာက္ ေရာက္ တြယ္ ပီသာ မွတ္ ၾက ပါရန္။
ခံရ ပီး ဘ၀ ေတာင္ ပ်က္ ပီသာ မွတ္ ေပေတာ့ လို႕သာ။

🇺🇸 မွာ က တရား ဥပေဒ က သိပ္စိုး မိုး ေတာ့
သူတို႕ နိုင္ ငံ သား ေတြ လဲ
အစိုး ရ ကို ေလးစား ၾက ရ ပီ ေပါ့။

မိမိရဲ႕ ျဖစ္ခဲ့တဲ႔ ယာဥ္ မေတာ္ တဆ မွဳ မွာ

သူမ်ား ကား က မိမိတို႕ ကားကို ၀င္
တိုက္ ခံ ရတာ ( ၂ ခါ စလံုးပါဘဲ)

ေမာင္း သူ က
မွန္ကန္ တဲ့ DL / Insurance လက္မွတ္ ေတြရွိနေတာ့
(မိမိ က လဲ တရား ၀င္ ေနထိုင္ ခြင့္ ဗီဇာ က သက္တမ္း ရွိေနေတာ့)

မိမိ လို နိုင္ငံျခားသား အတြက္ ေတာင္ မွ
ကား တိုက္ လိုက္ လို႕ ျဖစ္ သြား တဲ့

ခါး အဆစ္ ရိုး လႊဲ သြား  တာ ကို ေတာင္
ေဆး ကုသမွု US $ 5000 (  ျမန္မာေငြ- က်ပ္ ၇၅ သိန္း ဖိုး ကု သ ေန ရ ပါတယ္) ဖိုး အထိ ( နာမည္ ၾကီး အျဖဴ Dr. ၾကီး နဲ႔)
ကုသ ေပးတာပါ။

အေမရိကန္နိုင္ငံ မွာ ျဖစ္ လို႕ သာ ေပါ့။

ကဲ-
မိမိတို႕ ျမန္မာ ေတြ အေမရိကန္🇺🇸
 ေရာက္ ရင္
အတင့္ မရဲၾက/ လက္တည့္ မစမ္း ၾက ပါ နဲ႕လို႕သာ။

ယာဥ္တိုက္မွု အေမရိကန္ 🇺🇸
၏ မွာ ျဖစ္ ရင္
သူတို႕ နိုင္ငံ
 Highway Police ကေန
ဘာေတြ အေသးစိတ္ Report  အတြက္ ေမးတာ ေတြ ကို post တင္ ေပး ပါ မယ္။

ေခာတ္တ
အေမရိကန္နိုင္ငံ။🇺🇸
၃၀-၃-၂၀၁၉

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2383876014990602&id=100001046793715

အမေရိကန်နိုင်ငံ 🇺🇸

ကို လာ လည်ကြမဲ့ သူတွေ ကော
သည် မှာ အခြေချ နေ ကြမဲ့ သူ တွေ အတွက်ပါ။

တတိယ အကြိမ် မြောက်
ကျွန်တော့ ရဲ့ အင်/ယာ ဆိုင် ရာ
သုေျတသန ခ ရီးစဉ် (၆ လ နီးပါး)
ပီးဆုံး ခါနီးပါပီ။

သည် တစ် ခေါက် တော့
မြန်မာပြည် ပြန်ရောက် ရင်
တစ်ထောင့် ငါး ည ပုံ ပြင် လေး (Thousand and 5 Nights)
 တွေ ရေး ပြ ရ မလား ဘဲ။

အခု တစ်ခေါက် မှာ
ထဲထဲ ဝင်ဝင် သိ လာ ခဲ့ ရ တဲ့
DMV ( Department of Vehicle) မြန်မာလို ကညန ရုံး ပေါ့။

၁- မြန်မာနိုင်ငံ က ထုတ် ယူလာတဲ့
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းခွင့် လက်မှတ်
( International Driving Permit )
Issued by-
Department of Road Transportation , Naypyitaw

ဟာ
အမေရိကန်နိုင်ငံ 🇺🇸မှာ
တရားဝင် မောင်း လို့ လုံး ၀ မရ ပါဘူး။

(မိမိ ကိုယ်တိုင် DMV က အရာရှိ နဲ့ တွေ့ ဆုံ မေး ပီး ခဲ့ပါပီ)
Asia က ဖြစ် လို့ ပါ လို့ ပြော ပါတယ်။
ဆက် ပြော တာ တော့ နောင် မှ အသေးစိတ် ပြော ပြပါမယ်။

2- မိမိကိုယ်တိုင် ၂ ကြိမ်
သူများ ကား က ဝင်တိုက် တာ ကြုံ ခဲ့ ပီး ပါပီ။
Police က စ မေးတာ က DMV က America ကားမောင်း လိုင် စင်ပါဘဲ။
မရှိ ခဲ့ ရင် ချက် ခြင်း လက် ထိပ် ခတ် ပါ တယ် ပြော ပါတယ်။

3- အားလုံး ကို တိတိကျကျ ကိုင်တွယ် တော့
တရား ဥပဒေ အတိုင်း ထိထိရောက်ရောက် အရေး ယူ တာပါဘဲ။
( မြန်မာ နိုင် ငံ လို လာဘ် ထိုး လို့ လုံး၀ ( လုံးဝ) မရ ပါဘူး။)

4- တကယ် လို့ သူတို့ နိုင်ငံ ရဲ့ တရား ဝင် DMV လိုင်စင်မရှိဘဲ
မြန်မာ က ထုတ် တဲ့ IDP- (International Driving Permit) ဆို
ကောင်းမွန် တဲ့ Insurance Company က လုံး၀ မလုပ် ပေးပါ။
အကြံ အဖန် တွေ က တော့ လုပ် ကြပါတယ်။

သည်လို ခိုး ပီး လုပ် ထား တဲ့ အဆင့်နိမ့် လက်မှတ် တွေ နဲ့ သာ
ကားတိုက်မှု ( မိမိ က ဘဲ တိုက် တိုက်/ တစ်ခြား လူ က ဘဲ တိုက်တိုက် )
ဖြစ် ခဲ့ရင် တော့
အမေရိကန် ရဲ့ တိကျ လှ တဲ့ ဥပဒေ က ထိထိရောက် ရောက် တွယ် ပီသာ မှတ် ကြ ပါရန်။
ခံရ ပီး ဘ၀ တောင် ပျက် ပီသာ မှတ် ပေတော့ လို့သာ။

🇺🇸 မှာ က တရား ဥပဒေ က သိပ်စိုး မိုး တော့
သူတို့ နိုင် ငံ သား တွေ လဲ
အစိုး ရ ကို လေးစား ကြ ရ ပီ ပေါ့။

မိမိရဲ့ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ယာဉ် မတော် တဆ မှု မှာ

သူများ ကား က မိမိတို့ ကားကို ဝင်
တိုက် ခံ ရတာ ( ၂ ခါ စလုံးပါဘဲ)

မောင်း သူ က
မှန်ကန် တဲ့ DL / Insurance လက်မှတ် တွေရှိနတော့
(မိမိ က လဲ တရား ဝင် နေထိုင် ခွင့် ဗီဇာ က သက်တမ်း ရှိနေတော့)

မိမိ လို နိုင်ငံခြားသား အတွက် တောင် မှ
ကား တိုက် လိုက် လို့ ဖြစ် သွား တဲ့

ခါး အဆစ် ရိုး လွှဲ သွား  တာ ကို တောင်
ဆေး ကုသမှု US $ 5000 (  မြန်မာငွေ- ကျပ် ၇၅ သိန်း ဖိုး ကု သ နေ ရ ပါတယ်) ဖိုး အထိ ( နာမည် ကြီး အဖြူ Dr. ကြီး နဲ့)
ကုသ ပေးတာပါ။

အမေရိကန်နိုင်ငံ မှာ ဖြစ် လို့ သာ ပေါ့။

ကဲ-
မိမိတို့ မြန်မာ တွေ အမေရိကန်🇺🇸
 ရောက် ရင်
အတင့် မရဲကြ/ လက်တည့် မစမ်း ကြ ပါ နဲ့လို့သာ။

ယာဉ်တိုက်မှု အမေရိကန် 🇺🇸
၏ မှာ ဖြစ် ရင်
သူတို့ နိုင်ငံ
 Highway Police ကနေ
ဘာတွေ အသေးစိတ် Report  အတွက် မေးတာ တွေ ကို post တင် ပေး ပါ မယ်။

ခောတ်တ
အမေရိကန်နိုင်ငံ။🇺🇸
၃၀-၃-၂၀၁၉



အေမရိကန္နိုင္ငံ 🇺🇸

ကို လာ လည္ၾကမဲ့ သူေတြ ေကာ
သည္ မွာ အေျခခ် ေန ၾကမဲ့ သူ ေတြ အတြက္ပါ။

တတိယ အၾကိမ္ ေျမာက္
က်ြန္ေတာ့ ရဲ႕ အင္/ယာ ဆိုင္ ရာ
သုေ်တသန ခ ရီးစဥ္ (၆ လ နီးပါး)
ပီးဆံုး ခါနီးပါပီ။

သည္ တစ္ ေခါက္ ေတာ့
ျမန္မာျပည္ ျပန္ေရာက္ ရင္
တစ္ေထာင့္ ငါး ည ပံု ျပင္ ေလး (Thousand and 5 Nights)
 ေတြ ေရး ျပ ရ မလား ဘဲ။

အခု တစ္ေခါက္ မွာ
ထဲထဲ ၀င္၀င္ သိ လာ ခဲ့ ရ တဲ့
DMV ( Department of Vehicle) ျမန္မာလို ကညန ရံုး ေပါ့။

၁- ျမန္မာနိုင္ငံ က ထုတ္ ယူလာတဲ႔
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ယာဥ္ေမာင္းခြင့္ လက္မွတ္
( International Driving Permit )
Issued by-
Department of Road Transportation , Naypyitaw

ဟာ
အေမရိကန္နိုင္ငံ 🇺🇸မွာ
တရား၀င္ ေမာင္း လို႕ လံုး ၀ မရ ပါဘူး။

(မိမိ ကိုယ္တိုင္ DMV က အရာရွိ နဲ့ ေတြ႕ ဆံု ေမး ပီး ခဲ့ပါပီ)
Asia က ျဖစ္ လို႕ ပါ လို႕ ေျပာ ပါတယ္။
ဆက္ ေျပာ တာ ေတာ့ ေနာင္ မွ အေသးစိတ္ ေျပာ ျပပါမယ္။

2- မိမိကိုယ္တိုင္ ၂ ၾကိမ္
သူမ်ား ကား က ၀င္တိုက္ တာ ၾကံု ခဲ့ ပီး ပါပီ။
Police က စ ေမးတာ က DMV က America ကားေမာင္း လိုင္ စင္ပါဘဲ။
မရွိ ခဲ့ ရင္ ခ်က္ ျခင္း လက္ ထိပ္ ခတ္ ပါ တယ္ ေျပာ ပါတယ္။

3- အားလံုး ကို တိတိက်က် ကိုင္တြယ္ ေတာ႕
တရား ဥပေဒ အတိုင္း ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရး ယူ တာပါဘဲ။
( ျမန္မာ နိုင္ ငံ လို လာဘ္ ထိုး လို႕ လံုး၀ ( လံုး၀) မရ ပါဘူး။)

4- တကယ္ လို႕ သူတို႕ နိုင္ငံ ရဲ႕ တရား ၀င္ DMV လိုင္စင္မရွိဘဲ
ျမန္မာ က ထုတ္ တဲ့ IDP- (International Driving Permit) ဆို
ေကာင္းမြန္ တဲ့ Insurance Company က လံုး၀ မလုပ္ ေပးပါ။
အၾကံ အဖန္ ေတြ က ေတာ့ လုပ္ ၾကပါတယ္။

သည္လို ခိုး ပီး လုပ္ ထား တဲ့ အဆင့္နိမ့္ လက္မွတ္ ေတြ နဲ့ သာ
ကားတိုက္မွု ( မိမိ က ဘဲ တိုက္ တိုက္/ တစ္ျခား လူ က ဘဲ တိုက္တိုက္ )
ျဖစ္ ခဲ့ရင္ ေတာ့
အေမရိကန္ ရဲ႕ တိက် လွ တဲ့ ဥပေဒ က ထိထိေရာက္ ေရာက္ တြယ္ ပီသာ မွတ္ ၾက ပါရန္။
ခံရ ပီး ဘ၀ ေတာင္ ပ်က္ ပီသာ မွတ္ ေပေတာ့ လို႕သာ။

🇺🇸 မွာ က တရား ဥပေဒ က သိပ္စိုး မိုး ေတာ့
သူတို႕ နိုင္ ငံ သား ေတြ လဲ
အစိုး ရ ကို ေလးစား ၾက ရ ပီ ေပါ့။

မိမိရဲ႕ ျဖစ္ခဲ့တဲ႔ ယာဥ္ မေတာ္ တဆ မွဳ မွာ

သူမ်ား ကား က မိမိတို႕ ကားကို ၀င္
တိုက္ ခံ ရတာ ( ၂ ခါ စလံုးပါဘဲ)

ေမာင္း သူ က
မွန္ကန္ တဲ့ DL / Insurance လက္မွတ္ ေတြရွိနေတာ့
(မိမိ က လဲ တရား ၀င္ ေနထိုင္ ခြင့္ ဗီဇာ က သက္တမ္း ရွိေနေတာ့)

မိမိ လို နိုင္ငံျခားသား အတြက္ ေတာင္ မွ
ကား တိုက္ လိုက္ လို႕ ျဖစ္ သြား တဲ့

ခါး အဆစ္ ရိုး လႊဲ သြား  တာ ကို ေတာင္
ေဆး ကုသမွု US $ 5000 (  ျမန္မာေငြ- က်ပ္ ၇၅ သိန္း ဖိုး ကု သ ေန ရ ပါတယ္) ဖိုး အထိ ( နာမည္ ၾကီး အျဖဴ Dr. ၾကီး နဲ႔)
ကုသ ေပးတာပါ။

အေမရိကန္နိုင္ငံ မွာ ျဖစ္ လို႕ သာ ေပါ့။

ကဲ-
မိမိတို႕ ျမန္မာ ေတြ အေမရိကန္🇺🇸
 ေရာက္ ရင္
အတင့္ မရဲၾက/ လက္တည့္ မစမ္း ၾက ပါ နဲ႕လို႕သာ။

ယာဥ္တိုက္မွု အေမရိကန္ 🇺🇸
၏ မွာ ျဖစ္ ရင္
သူတို႕ နိုင္ငံ
 Highway Police ကေန
ဘာေတြ အေသးစိတ္ Report  အတြက္ ေမးတာ ေတြ ကို post တင္ ေပး ပါ မယ္။

ေခာတ္တ
အေမရိကန္နိုင္ငံ။🇺🇸
၃၀-၃-၂၀၁၉

Monday, September 3, 2018

ျမန္မာ Burmese, အေမရိကား-စင္ကာပူခရီးသြားျခင္းအေၾကာင္း

ခရီးသွားဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် .. ငွေအကုန်ကျများ၍ စာအုပ်အဖြစ် မရောက်သေးပါ။
http://www.scribd.com/doc/48270726/Tour-oversea-burmese

USA တနှစ်တာ ဘလောက်မှာရေးခဲ့တာတွေထဲက အချို့ကို Attach လုပ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စာမျက်နှာ ၅၁ - ၅၉ Page 51-59 မှာ ကားမောင်းတဲ့အကြောင်းနည်းနည်းရေးထားပါတယ်။
http://murann.com/documents/usa.10.month.in.2008.some.pages.of.300p.pdf

ရေးတဲ့စတိုင်က ဆရာလုပ်ချင်တဲ့ပုံစံရှိပေမဲ့ စာရေးသူတို့ထုံးစံအတိုင်း စေတများနဲ့ရေးလိုက်တာကြောင့် အမှားတွေပါမှာပါ။ ပါတဲ့ အမှားတွေကိုလည်း ကျွန်တော့်ကို မသိသောသူများ၊ ကျွန်တော့်ကို နားလည်မယ် မျှော်လင့်ပါကြောင်း..

ဝတ်မှုန် (စင်ကာပူ)
ဇွန်လ - ၂၀၁၁

Singapore

For those interested Burmese Society

Posted by witmone.singapore , Reader : 7202 , 20:02:01   
 Print

Burmese Society in Singapore

During 1991 (3 years after the bloody 1988 uprising), Singapore immigration started to accept many Burmese work passes (Employment Pass - E.P).  Before that period, to get Employment Pass in Singapore is quite difficult.  That time, our country’s official name was still BURMA but military rulers simply changed to MYANMAR. Anyway, most of young Singaporeans know MYANMAR but westerners, senior Singaporeans and we Burmese still prefer the name BURMA.

General Ne Win staged the coup in 1962 from democratic government and governed in communist style except that religions are allowed.  Ne Win seized all private businesses and made state owned.  After military ruled for 26 years, Burma was declared as LDC (Least Developed Country) and later in 1988, democracy uprising occurred.  Burma’s communist style party (so called Burmese Socialist Programme Party) collapsed afterwards, and later Communist Party in China restructured in 1989 and Communist Party in Soviet Union collapsed too.

Ne Win and his government resigned.  New generals governed with old generals’  advice at the beginning. In 1988 uprising, thousands were shot dead in the streets of Rangoon (now called Yangon). More than 100,000 students and people fled to the jungles to fight back the military junta. 18 armed ethnic groups who are still fighting against the junta, welcomed the fleeing Burmese people.  Due to deadly jungle diseases and many other circumstances, thousands died in the Jungle.  To prevent those anti-government groups to come back to their home towns, Junta simply scrapped all citizens’ registration cards (ICs). New ICs with different numbering system were issued to all citizens. 

Military allowed general election as they promised just after the coup, assuming that pro-military party (National Unity Party) will win. To their surprise, Daw Aung San Suu Kyi’s  NLD (National League for Democracy) won by landslide with 91% vote.  Military generals never recognized the result and put Daw Aung San Suu Kyi under house arrest for about total 18 years. General Saw Maung who allowed the free and fare general election slowly fade away and General Than Shwe became top general in 1992.  New military government tried to run the country by allowing foreign investments in Burma without changing the political system. After they tried for 18 years, at least 3 millions Burmese left the country mainly for economic reason.  Most of the educated people (middle class) have difficulties to survive.  All government ministries and departments are controlled  by military generals. Corruption can be found everywhere, even at the level of  primary and secondary education examinations. You can bribe to get the excellent result. The junta has succeeded in reaching ceasefire agreements with all armed ethnic groups except one (Karen ethnic group, KNU). But these agreements were not the solutions as all the groups are still allowed to keep their weapons.

Due to those reasons, a lot of educated Burmese families have migrated to other countries, in significant numbers to Singapore.  Some are migrated to other democratic countries such as USA, Australia, Japan, Korea, Taiwan and EU.  A few millions Burmese who do not have passport are smuggled into Thailand and Malaysia  as illegal workers.  According to an article in the Straits Times dated 8 October 2007, at least 3 millions people are outside the country.  Over 2 millions to Thailand, 28,000 to  Malaysia, 30,000 to Singapore, 50,000 to USA, 7,000 to  Japan, 20,000 to Australia, 10,000 to China, 2,000 to South Korea, 3,000 to India,  2,000 to Germany, 3,500 to Canada, 1,500 to Norway, etc.  Many Burmese died at 2004 Tsunami disaster in Phuket area , Thailand as unknown bodies due to the fact that relatives of dead Burmese were afraid off  being sent back to Burma by Thai authority. Those illegal Burmese worked in low paid industries where local people are not willing to work.  Similarly, many Burmese  are illegally smuggled from Thailand into better pay jobs in Malaysia especially in KL, Penang, JB, etc...   We can find some Burmese waiters and waitresses in some shops and hotels in KL.

Major migration starts after 1988

Early Burmese migrants to Singapore are engineering graduates.  They found works in ship repair and service industry due to the fact that local Singaporeans dislike those kinds of jobs. Then, degree holders with experience in accounting, geology and nursing, and skilled technicians were welcomed by Singapore. After some years, Burmese youths started to study in Singapore polytechnics for diploma. They understood that education is the only way to improve their lives.   Many graduate students from Burma are also accepted into NUS and NTU master programs. After receiving their certificates from Singapore Institutions, some are granted permanence resident status in Singapore. Many ‘government -to-government’ staffs also started to flow into various industries in Singapore.  Burmese migration to Singapore is greatly seen after Burma became an ASEAN member. 

Dr. Mahathir, who was then the prime minister of Malaysia, brought the junta into ASEAN. UN has appointed Malaysian diplomat Mr Razali Ismail as Burmese envoy to mediate between the junta and the opposition.  It has failed.  Before the retirement, Dr. Mahathir officially mentioned that "I regret, brought Burma into ASEAN". Recently Singapore Minister Mentor Lee Kuan Yew mentioned to San Francisco media that "they are rather dumb generals economically, Singapore hoteliers who have sunk millions of dollars on his advice, have now found their hotels empty".

Detained Noble Peace Price winner Daw Aung San Suu Kyi has written a very famous book named, "FREEDOM FROM FEAR". But most of the Burmese are still in fear of Junta who use very heavy jailed sentences and tortures on those political prisoners.  One must be very careful to form a charity and a society in Burma as Junta dislikes any society without their management.   All societies in Burma are closely monitored by Junta.  In Singapore, just two official societies linked to Burma are registered under Singapore registry of society, "Myanmar Club" and "Myanmar Business Association".  The rest are Buddhist and Christian religious societies such as, "Burmese Buddhist Temple – Toa Payoh", "Shwedagon Society", "SMC Meditation Center - Havelock Rd", "Mahamuni Buddhist Society - Clementi", "VIPASSANA MEDITATION CENTRE - Paya Lebar", "Judson Baptist Church - Novena", "Karen Baptist Church", etc…  Their addresses can be found at website.

Little Myanmar (Peninsula Plaza)

Peninsula Plaza is the Burmese gathering point in Singapore.  Before 1991, Burmese sailors’ gathering point is in China Town. A shop named Thanlwin was famous to sailors to buy things or  to send their monies back to Myanmar.  After 1991, another shop "Yadana" started to open in Peninsula. (Now this shop is no longer operating).  Second shop is Tawwin which is operating at 3rd floor of Peninsula Plaza.   Estimated 100 Burmese shops are now operating in Peninsula Plaza and Peninsula Hotel, mostly in 2nd to 5th floors of Peninsula Plaza.  Most shops are in the business of sending money back to their relatives at home. It is called, "hondi" business.  Burmese never believe in their government banking system. Official rate is S$1.00 equals 3 kyats at government bank.  But black market rate is S$1.00 equals ~900 kyats.  They just give S$ dollars to the shops and their relatives can collect equivalent kyats in one to three days at any cities in Burma. Those shops deal with their partner shops in Yangon. If someone need Singapore dollars in Singapore, their relative gives equivalent kyats to Yangon shop.  On their paydays in Singapore, many workers send their Singapore dollars to their relatives via those hondi shops in Peninsula Plaza.

Beside from those hondi shops, today you can find some restaurants and others such as beauty saloons, barber shop, Burmese fish & prawn, jewelry, computers, clinic, lawyer, astrologist, consultancy, work agents, HDB agents, property agent, internet cyber cafes operating daily with thousands of Burmese shoppers. There is a Myanmar Club providing Burmese language classes.  At the 5th floor, a Burmese Library was opened by a group of Burmese.  In Burmese, it is pronounced as "Lan-Pya-Kye", meaning "Guiding Star" in English. This library accepts donation of  books in Burmese language. Members can borrow these books free of charge.  Membership fee is SGD10 dollars for 6 months.  Their main purpose is to maintain Burmese language in Singapore.  They also have a notice board to display information related to Burmese community in Singapore.

Burmese Students

As Indian and Chinese migrated to Singapore earlier, Burmese follow their foot steps.  They tried to live in Singapore by various methods such as work permit, business, study in government and private institutions, etc… Most popular method is to study in Singapore because Singapore education is considered one of the best in the world.  Parents in our region like to send their children to study in Singapore. Another reason, Singapore has least criminal case in this region, peaceful and disciplined.  Now a lot of children from Asean study in Singapore although the cost is not cheap but if they study in private schools in other popular countries such as Australia, US and UK, etc…, cost will be much higher.  Most Burmese try to get entry into government schools to save cost. Some children, who are not qualified for government schools, entered private schools resulting higher cost. The most famous schools are "hotel management", "casino management", "art schools", "design schools" and some private style courses now run by SMU and NUS.  A lot of Language schools, business schools, accounting ACCA, LCCI schools, IT schools such as Informatics, etc… are now targeting foreign students. Benefit for student after getting their certificates is that they are allowed to work in Singapore.

Tax to Burmese Embassy

Most of the Burmese hate to go Burmese Embassy but they have no choice.  Government issues passport with about 45 pages only and validity of passport is 1 to 3 years.  If they want to extend their passport, they have to pay tax to Burmese government. Amount payable depends on their salary. Normally 10% of their salary is imposed to every Burmese all over the world exclusive of England which is still using double tax agreement. Most poly graduates and degree holders paid S$80 to 160 depending on their salary. For example, for a Burmese started working in Singapore since 1991 until now has already paid (150 dollars x 12 months x 16 years) 28,800 dollars to Embassy.  If monthly saving of S$150 for 16 years with 3% interest will be easily 40K.  Burmese cannot avoid this embassy tax because their passport can only be renewed by Embassy. If they want to visit home town in Burma, they also have to get certificate of tax clearance from Embassy. Paying tax to Singapore government is logical for Burmese working in Singapore but very strange to pay to Burmese Government.  Both countries have no double taxation agreement but Embassy made it legal collection by demanding everyone to write application letter, "I myself willing to pay tax to my country".  Some work permit holders work so hard as health assistance in old folks home and earn S$300 per month.  They are asked to pay S$40 to 60 dollars per month and it is 15% to 20% of their salary. It is unfair but there is no choice for all Burmese because they need to extend their passport validity.
A Burmese group called DTASG , "Double Taxation Agreement - Singapore"  started campaign in January 2007.  Today newspaper published widely on their movement for Embassy to stop taxing Burmese. The group sent signatures to Embassy, Myanmar government minister and even Singapore government body. But it is still an un-solved issue.  Now, after the Burma Monk Crisis, DTASG campaign initiated again.

 World Records

Burma is the most unfamiliar country in this region.  When Singaporeans visit to Myanmar, a lot of different or unexpected experiences will be observed.

Burmese people are very friendly and poor but mostly are educated at least secondary education. They love to read books. Burma has snowcapped mountains, at the same time they have very hot region like Africa. Climate similar to Singapore also can be found. Estimated 5 millions Chinese and 5 million Indian are mixed with local Burmese ethnics and they all speak Burmese language.  Local currency is called ‘Kyats’. Coins are no longer in use and notes are old and dirty.  Cars and trucks are not depreciative items, keeping them is considered investment, probably due to high inflation.  They carry monies with gunny sacks as no one trusts banks to save their money. World oldest generals are living in Burma.  To buy a hand phone line in Singapore cost nothing (of course with a contract) but in Burma, it  costs more than S$2000. To get internet access to home or office is very difficult.  ~S$20 is monthly income for basic worker. But rich people are getting very much richer. They owned many cars which are paid in cash not by installment. Middle class is disappearing.  To get a passport is quite difficult and costly.  If a Burmese passport is lost or stolen, a new passport will cost us S$1000 plus, and have to wait for months to get a new one. Burmese passport is required to have a visa for all countries. Even Burmese  who wants to visit his own country also must go to Embassy and get approval letter. Funny or strange!!

Burmese Groups

There are many un-official Burmese groups in Singapore.  The most famous and biggest  is called exRIT group.  In Burma, there was only one Engineering University called "Rangoon Institute of Technology - RIT".  Engineers who graduated from RIT are exRIT and they have annual gathering in Burmese New Year which falls on the same days as Thailand’s "Sonkran Festival".  We call it, "water festival" and throwing water to each other to welcome the New Year.  Normally it falls at second week of April. Since 2001, annual gathering started in Singapore together with "Saya Pu Zaw Pwe".   Saya means teacher in Burmese language.  In Burmese culture especially Buddhists, everyone paid respect to five most important things in their lives,  "Buddha, Dharma (teaching of Buddha),  Sangha (monks), parents and teachers".  Even for non-Buddhists, teachers are well respected in Burma. Pu Zaw Pwe means "paid respect"  which is to  "pay obeisance with one's hands clasped palm to palm and raised to touch one's forehead". Estimated 3000 engineering students invited their former teachers from Burma and abroad, and paid respect together inside the Toa Payoh Buddhist temple (Burmese Buddhist Temple). Burmese have  difficulty to form official groups due to the fact that military junta is actively monitoring Burmese activities in Singapore.  Junta’s intelligent agents (Military Intelligence, MI) are suspected living in  Singapore with Junta family and  protecting their businesses. Therefore, Burmese in Singapore are afraid to form an official Burmese society.  Most un-official groups are found in 5 Polytechnic schools and 3 Universities (NTU, NUS, SMU).  Their yahoo e-groups can be found in cyberspace.  Due to plenty of Burmese migrated to Singapore since 2005, many celebrities and artists from Myanmar are invited to music performances in Singapore. Famous singers entertain in Burmese. Burmese famous music bands like "Empire", "Iron Cross" and "Thu Maung traditional music group" are regular visiting to Singapore.  Also, a lot of famous Buddhist monks are invited to teach local Burmese and Chinese Buddhists.
Not only Engineering society, now geologist, doctor, nurse, lawyer, accountant, teacher also are already established in Singapore.  The strongest group is "healthcare group" with medical doctors, specialist doctors, nurses, x-ray, physiologist, dentist, etc… can be found in all Singapore hospitals. Local Polytechnic trained Burmese nurses can also be found in NUH, SGH, Mount E, Alexandra and Changhi hospital ..etc.

Next generation Burmese

Now, many Burmese are converting to Singapore citizenship especially younger generation.  Their main reason is to avoid paying Embassy tax which is huge amount to them. It is also to  get privileges from government for education grants, job opportunities and to hold Singapore passport. But majority are still holding Burmese passport with PR, Work permit, S-Pass and EP, etc…Off course, Myanmar education system also affected and Military General’s children also trying to study oversea. Very rich people and top military officer’s children can study to developed countries such as UK, Australia, USA, USA.  Majority students can not effort.  Only Singapore is a future education hub for Burmese youths. After they completed Diploma, Degree or Master, mostly they work in Singapore companies.   If Burma has a democratically elected government in the near future, some may be going back  to help build the country back which has lost all the infrastructures. But some Burmese are likely to stay put in Singapore and mixed with Singaporean in future. 

End.
  14-oct-2007   Concern for Burma /Myanmar




ခရီးသြားေဆာင္းပါးေပါင္းခ်ဳပ္ .. ေငြအကုန္က်မ်ား၍ စာအုပ္အျဖစ္ မေရာက္ေသးပါ။
http://www.scribd.com/doc/48270726/Tour-oversea-burmese


USA တႏွစ္တာ ဘေလာက္မွာေရးခဲ့တာေတြထဲက အခ်ိဳ႔ကို Attach လုပ္ေပးလိုက္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ စာမ်က္ႏွာ ၅၁ - ၅၉ Page 51-59 မွာ ကားေမာင္းတဲ့အေၾကာင္းနည္းနည္းေရးထားပါတယ္။
http://murann.com/documents/usa.10.month.in.2008.some.pages.of.300p.pdf

ေရးတဲ့စတိုင္က ဆရာလုပ္ခ်င္တဲ့ပံုစံရွိေပမဲ့ စာေရးသူတို႔ထံုးစံအတိုင္း ေစတမ်ားနဲ႔ေရးလိုက္တာေၾကာင့္ အမွားေတြပါမွာပါ။ ပါတဲ့ အမွားေတြကိုလည္း ကြ်န္ေတာ့္ကို မသိေသာသူမ်ား၊ ကြ်န္ေတာ့္ကို နားလည္မယ္ ေမွ်ာ္လင့္ပါေၾကာင္း..

၀တ္မႈန္ (စင္ကာပူ)
ဇြန္လ - ၂၀၁၁



Singapore
For those interested Burmese Society
Posted by witmone.singapore , Reader : 7202 , 20:02:01   
 Print


Burmese Society in Singapore
During 1991 (3 years after the bloody 1988 uprising), Singapore immigration started to accept many Burmese work passes (Employment Pass - E.P).  Before that period, to get Employment Pass in Singapore is quite difficult.  That time, our country’s official name was still BURMA but military rulers simply changed to MYANMAR. Anyway, most of young Singaporeans know MYANMAR but westerners, senior Singaporeans and we Burmese still prefer the name BURMA.

General Ne Win staged the coup in 1962 from democratic government and governed in communist style except that religions are allowed.  Ne Win seized all private businesses and made state owned.  After military ruled for 26 years, Burma was declared as LDC (Least Developed Country) and later in 1988, democracy uprising occurred.  Burma’s communist style party (so called Burmese Socialist Programme Party) collapsed afterwards, and later Communist Party in China restructured in 1989 and Communist Party in Soviet Union collapsed too.

Ne Win and his government resigned.  New generals governed with old generals’  advice at the beginning. In 1988 uprising, thousands were shot dead in the streets of Rangoon (now called Yangon). More than 100,000 students and people fled to the jungles to fight back the military junta. 18 armed ethnic groups who are still fighting against the junta, welcomed the fleeing Burmese people.  Due to deadly jungle diseases and many other circumstances, thousands died in the Jungle.  To prevent those anti-government groups to come back to their home towns, Junta simply scrapped all citizens’ registration cards (ICs). New ICs with different numbering system were issued to all citizens. 
Military allowed general election as they promised just after the coup, assuming that pro-military party (National Unity Party) will win. To their surprise, Daw Aung San Suu Kyi’s  NLD (National League for Democracy) won by landslide with 91% vote.  Military generals never recognized the result and put Daw Aung San Suu Kyi under house arrest for about total 18 years. General Saw Maung who allowed the free and fare general election slowly fade away and General Than Shwe became top general in 1992.  New military government tried to run the country by allowing foreign investments in Burma without changing the political system. After they tried for 18 years, at least 3 millions Burmese left the country mainly for economic reason.  Most of the educated people (middle class) have difficulties to survive.  All government ministries and departments are controlled  by military generals. Corruption can be found everywhere, even at the level of  primary and secondary education examinations. You can bribe to get the excellent result. The junta has succeeded in reaching ceasefire agreements with all armed ethnic groups except one (Karen ethnic group, KNU). But these agreements were not the solutions as all the groups are still allowed to keep their weapons.
Due to those reasons, a lot of educated Burmese families have migrated to other countries, in significant numbers to Singapore.  Some are migrated to other democratic countries such as USA, Australia, Japan, Korea, Taiwan and EU.  A few millions Burmese who do not have passport are smuggled into Thailand and Malaysia  as illegal workers.  According to an article in the Straits Times dated 8 October 2007, at least 3 millions people are outside the country.  Over 2 millions to Thailand, 28,000 to  Malaysia, 30,000 to Singapore, 50,000 to USA, 7,000 to  Japan, 20,000 to Australia, 10,000 to China, 2,000 to South Korea, 3,000 to India,  2,000 to Germany, 3,500 to Canada, 1,500 to Norway, etc.  Many Burmese died at 2004 Tsunami disaster in Phuket area , Thailand as unknown bodies due to the fact that relatives of dead Burmese were afraid off  being sent back to Burma by Thai authority. Those illegal Burmese worked in low paid industries where local people are not willing to work.  Similarly, many Burmese  are illegally smuggled from Thailand into better pay jobs in Malaysia especially in KL, Penang, JB, etc...   We can find some Burmese waiters and waitresses in some shops and hotels in KL.


Major migration starts after 1988
Early Burmese migrants to Singapore are engineering graduates.  They found works in ship repair and service industry due to the fact that local Singaporeans dislike those kinds of jobs. Then, degree holders with experience in accounting, geology and nursing, and skilled technicians were welcomed by Singapore. After some years, Burmese youths started to study in Singapore polytechnics for diploma. They understood that education is the only way to improve their lives.   Many graduate students from Burma are also accepted into NUS and NTU master programs. After receiving their certificates from Singapore Institutions, some are granted permanence resident status in Singapore. Many ‘government -to-government’ staffs also started to flow into various industries in Singapore.  Burmese migration to Singapore is greatly seen after Burma became an ASEAN member. 

Dr. Mahathir, who was then the prime minister of Malaysia, brought the junta into ASEAN. UN has appointed Malaysian diplomat Mr Razali Ismail as Burmese envoy to mediate between the junta and the opposition.  It has failed.  Before the retirement, Dr. Mahathir officially mentioned that "I regret, brought Burma into ASEAN". Recently Singapore Minister Mentor Lee Kuan Yew mentioned to San Francisco media that "they are rather dumb generals economically, Singapore hoteliers who have sunk millions of dollars on his advice, have now found their hotels empty".

Detained Noble Peace Price winner Daw Aung San Suu Kyi has written a very famous book named, "FREEDOM FROM FEAR". But most of the Burmese are still in fear of Junta who use very heavy jailed sentences and tortures on those political prisoners.  One must be very careful to form a charity and a society in Burma as Junta dislikes any society without their management.   All societies in Burma are closely monitored by Junta.  In Singapore, just two official societies linked to Burma are registered under Singapore registry of society, "Myanmar Club" and "Myanmar Business Association".  The rest are Buddhist and Christian religious societies such as, "Burmese Buddhist Temple – Toa Payoh", "Shwedagon Society", "SMC Meditation Center - Havelock Rd", "Mahamuni Buddhist Society - Clementi", "VIPASSANA MEDITATION CENTRE - Paya Lebar", "Judson Baptist Church - Novena", "Karen Baptist Church", etc…  Their addresses can be found at website.

Little Myanmar (Peninsula Plaza)
Peninsula Plaza is the Burmese gathering point in Singapore.  Before 1991, Burmese sailors’ gathering point is in China Town. A shop named Thanlwin was famous to sailors to buy things or  to send their monies back to Myanmar.  After 1991, another shop "Yadana" started to open in Peninsula. (Now this shop is no longer operating).  Second shop is Tawwin which is operating at 3rd floor of Peninsula Plaza.   Estimated 100 Burmese shops are now operating in Peninsula Plaza and Peninsula Hotel, mostly in 2nd to 5th floors of Peninsula Plaza.  Most shops are in the business of sending money back to their relatives at home. It is called, "hondi" business.  Burmese never believe in their government banking system. Official rate is S$1.00 equals 3 kyats at government bank.  But black market rate is S$1.00 equals ~900 kyats.  They just give S$ dollars to the shops and their relatives can collect equivalent kyats in one to three days at any cities in Burma. Those shops deal with their partner shops in Yangon. If someone need Singapore dollars in Singapore, their relative gives equivalent kyats to Yangon shop.  On their paydays in Singapore, many workers send their Singapore dollars to their relatives via those hondi shops in Peninsula Plaza.

Beside from those hondi shops, today you can find some restaurants and others such as beauty saloons, barber shop, Burmese fish & prawn, jewelry, computers, clinic, lawyer, astrologist, consultancy, work agents, HDB agents, property agent, internet cyber cafes operating daily with thousands of Burmese shoppers. There is a Myanmar Club providing Burmese language classes.  At the 5th floor, a Burmese Library was opened by a group of Burmese.  In Burmese, it is pronounced as "Lan-Pya-Kye", meaning "Guiding Star" in English. This library accepts donation of  books in Burmese language. Members can borrow these books free of charge.  Membership fee is SGD10 dollars for 6 months.  Their main purpose is to maintain Burmese language in Singapore.  They also have a notice board to display information related to Burmese community in Singapore.

Burmese Students
As Indian and Chinese migrated to Singapore earlier, Burmese follow their foot steps.  They tried to live in Singapore by various methods such as work permit, business, study in government and private institutions, etc… Most popular method is to study in Singapore because Singapore education is considered one of the best in the world.  Parents in our region like to send their children to study in Singapore. Another reason, Singapore has least criminal case in this region, peaceful and disciplined.  Now a lot of children from Asean study in Singapore although the cost is not cheap but if they study in private schools in other popular countries such as Australia, US and UK, etc…, cost will be much higher.  Most Burmese try to get entry into government schools to save cost. Some children, who are not qualified for government schools, entered private schools resulting higher cost. The most famous schools are "hotel management", "casino management", "art schools", "design schools" and some private style courses now run by SMU and NUS.  A lot of Language schools, business schools, accounting ACCA, LCCI schools, IT schools such as Informatics, etc… are now targeting foreign students. Benefit for student after getting their certificates is that they are allowed to work in Singapore.

Tax to Burmese Embassy
Most of the Burmese hate to go Burmese Embassy but they have no choice.  Government issues passport with about 45 pages only and validity of passport is 1 to 3 years.  If they want to extend their passport, they have to pay tax to Burmese government. Amount payable depends on their salary. Normally 10% of their salary is imposed to every Burmese all over the world exclusive of England which is still using double tax agreement. Most poly graduates and degree holders paid S$80 to 160 depending on their salary. For example, for a Burmese started working in Singapore since 1991 until now has already paid (150 dollars x 12 months x 16 years) 28,800 dollars to Embassy.  If monthly saving of S$150 for 16 years with 3% interest will be easily 40K.  Burmese cannot avoid this embassy tax because their passport can only be renewed by Embassy. If they want to visit home town in Burma, they also have to get certificate of tax clearance from Embassy. Paying tax to Singapore government is logical for Burmese working in Singapore but very strange to pay to Burmese Government.  Both countries have no double taxation agreement but Embassy made it legal collection by demanding everyone to write application letter, "I myself willing to pay tax to my country".  Some work permit holders work so hard as health assistance in old folks home and earn S$300 per month.  They are asked to pay S$40 to 60 dollars per month and it is 15% to 20% of their salary. It is unfair but there is no choice for all Burmese because they need to extend their passport validity.
A Burmese group called DTASG , "Double Taxation Agreement - Singapore"  started campaign in January 2007.  Today newspaper published widely on their movement for Embassy to stop taxing Burmese. The group sent signatures to Embassy, Myanmar government minister and even Singapore government body. But it is still an un-solved issue.  Now, after the Burma Monk Crisis, DTASG campaign initiated again.


 World Records
Burma is the most unfamiliar country in this region.  When Singaporeans visit to Myanmar, a lot of different or unexpected experiences will be observed.
Burmese people are very friendly and poor but mostly are educated at least secondary education. They love to read books. Burma has snowcapped mountains, at the same time they have very hot region like Africa. Climate similar to Singapore also can be found. Estimated 5 millions Chinese and 5 million Indian are mixed with local Burmese ethnics and they all speak Burmese language.  Local currency is called ‘Kyats’. Coins are no longer in use and notes are old and dirty.  Cars and trucks are not depreciative items, keeping them is considered investment, probably due to high inflation.  They carry monies with gunny sacks as no one trusts banks to save their money. World oldest generals are living in Burma.  To buy a hand phone line in Singapore cost nothing (of course with a contract) but in Burma, it  costs more than S$2000. To get internet access to home or office is very difficult.  ~S$20 is monthly income for basic worker. But rich people are getting very much richer. They owned many cars which are paid in cash not by installment. Middle class is disappearing.  To get a passport is quite difficult and costly.  If a Burmese passport is lost or stolen, a new passport will cost us S$1000 plus, and have to wait for months to get a new one. Burmese passport is required to have a visa for all countries. Even Burmese  who wants to visit his own country also must go to Embassy and get approval letter. Funny or strange!!

Burmese Groups
There are many un-official Burmese groups in Singapore.  The most famous and biggest  is called exRIT group.  In Burma, there was only one Engineering University called "Rangoon Institute of Technology - RIT".  Engineers who graduated from RIT are exRIT and they have annual gathering in Burmese New Year which falls on the same days as Thailand’s "Sonkran Festival".  We call it, "water festival" and throwing water to each other to welcome the New Year.  Normally it falls at second week of April. Since 2001, annual gathering started in Singapore together with "Saya Pu Zaw Pwe".   Saya means teacher in Burmese language.  In Burmese culture especially Buddhists, everyone paid respect to five most important things in their lives,  "Buddha, Dharma (teaching of Buddha),  Sangha (monks), parents and teachers".  Even for non-Buddhists, teachers are well respected in Burma. Pu Zaw Pwe means "paid respect"  which is to  "pay obeisance with one's hands clasped palm to palm and raised to touch one's forehead". Estimated 3000 engineering students invited their former teachers from Burma and abroad, and paid respect together inside the Toa Payoh Buddhist temple (Burmese Buddhist Temple). Burmese have  difficulty to form official groups due to the fact that military junta is actively monitoring Burmese activities in Singapore.  Junta’s intelligent agents (Military Intelligence, MI) are suspected living in  Singapore with Junta family and  protecting their businesses. Therefore, Burmese in Singapore are afraid to form an official Burmese society.  Most un-official groups are found in 5 Polytechnic schools and 3 Universities (NTU, NUS, SMU).  Their yahoo e-groups can be found in cyberspace.  Due to plenty of Burmese migrated to Singapore since 2005, many celebrities and artists from Myanmar are invited to music performances in Singapore. Famous singers entertain in Burmese. Burmese famous music bands like "Empire", "Iron Cross" and "Thu Maung traditional music group" are regular visiting to Singapore.  Also, a lot of famous Buddhist monks are invited to teach local Burmese and Chinese Buddhists.
Not only Engineering society, now geologist, doctor, nurse, lawyer, accountant, teacher also are already established in Singapore.  The strongest group is "healthcare group" with medical doctors, specialist doctors, nurses, x-ray, physiologist, dentist, etc… can be found in all Singapore hospitals. Local Polytechnic trained Burmese nurses can also be found in NUH, SGH, Mount E, Alexandra and Changhi hospital ..etc.

Next generation Burmese
Now, many Burmese are converting to Singapore citizenship especially younger generation.  Their main reason is to avoid paying Embassy tax which is huge amount to them. It is also to  get privileges from government for education grants, job opportunities and to hold Singapore passport. But majority are still holding Burmese passport with PR, Work permit, S-Pass and EP, etc…Off course, Myanmar education system also affected and Military General’s children also trying to study oversea. Very rich people and top military officer’s children can study to developed countries such as UK, Australia, USA, USA.  Majority students can not effort.  Only Singapore is a future education hub for Burmese youths. After they completed Diploma, Degree or Master, mostly they work in Singapore companies.   If Burma has a democratically elected government in the near future, some may be going back  to help build the country back which has lost all the infrastructures. But some Burmese are likely to stay put in Singapore and mixed with Singaporean in future. 
End.
  14-oct-2007   
Concern for Burma /Myanmar